LGS - Yazım Kuralları - 1.Sayfa
Yazım Kuralları
1. Sayfa: Yazım kuralları nedir? Neden önemlidir?
Yazım kuralları, yazının doğru ve anlaşılır olmasını sağlayan ortak kurallardır.
LGS’de yazım yanlışları, anlamı bozabilir ve sorularda “hangisinde yazım yanlışı vardır?” gibi doğrudan hedeflenir. Bu yüzden kuralları bilmek hem okuma hızını hem doğru seçeneğe ulaşmayı artırır.
1) Yazım kuralları hangi alanları kapsar?
LGS düzeyinde en sık karşılaşılan başlıklar:
A) Büyük harflerin kullanımı
Özel adlar, kurum adları, kitap/dergi adları, yer adları, kişi adları, tarih ve bayram adları vb.
B) “de/da”, “ki”, “mi” yazımı
Bağlaç olanlar ayrı, ek olanlar bitişik yazılır; soru eki “mi” her zaman ayrı yazılır.
C) Birleşik kelimeler
Bazıları bitişik (kaynaşma), bazıları ayrı (anlam korunması) yazılır.
D) Kısaltmalar, sayılar, saat ve tarih yazımı
“TBMM”, “Dr.”, “12.30”, “29 Ekim 1923” gibi yazımların kuralları vardır.
2) Yazım kuralı mı, noktalama mı? Karıştırma!
Yazım Kuralları (kelimenin nasıl yazıldığı)
Örnek: “Ankara’ya”, “de/da”, “mi”, “başöğretmen”, “ya da”
Noktalama İşaretleri (cümlenin nasıl ayrıldığı)
Örnek: virgül, nokta, iki nokta, tırnak, parantez, kesme işareti
3) LGS’de en çok çıkan 3 yazım “tuzağı”
Tuzak 1: “de/da” (bağlaç mı ek mi?)
“Ben de geliyorum.” (bağlaç → ayrı) / “Evde kaldım.” (bulunma hâl eki → bitişik)
Tuzak 2: “ki” (bağlaç mı ek mi?)
“Biliyorum ki başaracaksın.” (bağlaç → ayrı) / “Dünkü maç” (ek → bitişik)
Tuzak 3: “mi” (soru eki)
Her zaman ayrı yazılır: “Geldin mi?”, “Biliyor musun?”, “Güzel mi olmuş?”
Bu sayfanın özeti
Yazım kuralları, kelimelerin doğru yazımını belirler. LGS’de en çok “de/da”, “ki”, “mi” ile büyük harfler ve birleşik kelimeler üzerinden soru gelir. Sonraki sayfada büyük harflerin kullanımına temel kurallarla başlayacağız.
LGS - Yazım Kuralları - 2.Sayfa
Yazım Kuralları
2. Sayfa: Büyük harflerin kullanımı (temel kurallar)
Büyük harfler, yazıda özel ve ayırt edici unsurları belirtmek için kullanılır.
LGS’de büyük harflerin yanlış kullanımı sıkça sorulur. Bu nedenle kuralları net bilmek gerekir.
1) Cümlelerin ilk harfi
Her cümle büyük harfle başlar.
Doğru: Bugün hava çok güzeldi.
Yanlış: bugün hava çok güzeldi.
2) Özel adlar
Kişi, yer, kurum, ülke, şehir adları büyük harfle başlar.
• Ahmet, Zeynep
• Türkiye, Fransa
• İstanbul, Ankara
• Milli Eğitim Bakanlığı
3) Hayvanlara verilen özel adlar
Hayvanların özel adları da büyük harfle yazılır.
Kedim Boncuk çok uysaldır.
Köpeğimiz Karabaş bahçede uyuyor.
4) Millet, boy ve dil adları
Millet, boy ve dil adları büyük harfle başlar.
• Türk, Alman, Arap
• Türkçe, İngilizce, Almanca
Bu sayfanın özeti
Cümlelerin ilk harfi ve tüm özel adlar büyük harfle başlar. Kişi, yer, kurum, hayvan özel adları ile millet ve dil adları LGS’de sıkça kontrol edilir. Sonraki sayfada büyük harflerin diğer kullanım alanlarına devam edilecek.
LGS - Yazım Kuralları - 3.Sayfa
Yazım Kuralları
3. Sayfa: Büyük harflerin kullanımı (devam)
Büyük harfler, özellikle özel ad gruplarında ve belirli kavramlarda dikkat ister.
Bu sayfada LGS’de sık çıkan diğer büyük harf kuralları ele alınmaktadır.
5) Kitap, dergi, gazete ve eser adları
Eser adlarında her kelime büyük harfle başlar.
• Çalıkuşu
• Nutuk
• Safahat
• Cumhuriyet Gazetesi
6) Bayram, özel gün ve tarih adları
Bayram ve özel gün adları büyük harfle başlar.
• Ramazan Bayramı
• Kurban Bayramı
• Cumhuriyet Bayramı
• 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
7) Kurum, kuruluş ve kurul adları
Kurum ve kuruluş adlarının her kelimesi büyük harfle yazılır.
• Türkiye Büyük Millet Meclisi
• Milli Eğitim Bakanlığı
• Türk Dil Kurumu
8) Din ve mezhep adları
Din ve mezhep adları büyük harfle başlar.
• İslamiyet
• Hristiyanlık
• Musevilik
• Hanefilik
Bu sayfanın özeti
Eser adları, bayramlar, kurumlar ile din ve mezhep adları büyük harfle yazılır. LGS’de özellikle kurum adlarında yapılan küçük harf hataları sıkça sorulmaktadır. Sonraki sayfada kesme işareti ve özel adlara gelen eklerin yazımı ele alınacaktır.
LGS - Yazım Kuralları - 4.Sayfa
Yazım Kuralları
4. Sayfa: Kesme işareti ve özel adlara gelen ekler
Özel adlara gelen ekler, kesme işareti (’) ile ayrılır.
Bu kural, LGS’de yazım yanlışı sorularında en sık kullanılan kurallardan biridir.
1) Kişi adlarına gelen ekler
Kişi adlarına getirilen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
Doğru: Ahmet’in kitabı, Zeynep’e sordum
Yanlış: Ahmetin kitabı, Zeynep’e sordum
2) Yer adlarına gelen ekler
Şehir, ülke ve yer adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
• Ankara’ya gittik
• Türkiye’nin başkenti
• İzmir’den döndü
3) Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler
Kurum adlarına getirilen ekler de kesme işaretiyle ayrılır.
• Milli Eğitim Bakanlığı’na
• Türk Dil Kurumu’nun
4) Kesme işaretinin kullanılmadığı durumlar
Tür adları ve cins isimlerine gelen ekler kesme ile ayrılmaz.
• öğretmenin kitabı
• okulun bahçesi
• kedinin maması
Bu sayfanın özeti
Özel adlara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır; cins isimlerde kesme kullanılmaz. LGS’de özellikle kişi ve yer adlarında yapılan kesme hataları sıkça sorulur. Sonraki sayfada “de/da” bağlacının yazımı ele alınacaktır.
LGS - Yazım Kuralları - 5.Sayfa
Yazım Kuralları
5. Sayfa: “de / da” bağlacının yazımı
“de / da” yazımı, LGS’de en çok hata yapılan yazım kuralıdır.
Bu kelime hem bağlaç hem de ek olarak kullanılabildiği için dikkat ister.
1) “de / da” bağlaç olarak kullanıldığında
Bağlaç olan “de / da” her zaman ayrı yazılır.
Doğru: Ben de geliyorum.
Doğru: Kitabı okudu da çok beğendi.
Yanlış: Bende geliyorum.
Yanlış: Kitabı okududa çok beğendi.
2) “de / da” ek olarak kullanıldığında
Bulunma hâl eki olan “-de / -da” kelimeye bitişik yazılır.
• Evde kimse yoktu.
• Okulda tören yapıldı.
• Masada kitap vardı.
3) “de / da” için pratik ayırt etme yolu
Cümleden “de / da”yı çıkar, anlam bozulmuyorsa bağlaçtır.
Ben de geliyorum → Ben geliyorum (anlam korunur → bağlaç)
Evde kimse yoktu → Ev kimse yoktu (anlam bozulur → ek)
4) Önemli uyarı
Bağlaç olan “de / da” hiçbir zaman “te / ta” olmaz.
Yanlış: Sen ta geldin.
Doğru: Sen de geldin.
Bu sayfanın özeti
Bağlaç olan “de / da” ayrı, bulunma hâl eki olan “-de / -da” bitişik yazılır. Bağlaçta sertleşme olmaz. Sonraki sayfada “ki”nin yazımı ele alınacaktır.
LGS - Yazım Kuralları - 6.Sayfa
Yazım Kuralları
6. Sayfa: “ki”nin yazımı
“ki”, yazım kurallarında en çok karıştırılan yapılardan biridir.
Bağlaç mı, ek mi olduğu doğru ayırt edilmelidir.
1) “ki” bağlaç olarak kullanıldığında
Bağlaç olan “ki” her zaman ayrı yazılır.
Doğru: Biliyorum ki başaracaksın.
Doğru: Öyle yoruldum ki anlatamam.
Yanlış: Biliyorumki başaracaksın.
Yanlış: Öyle yoruldumki anlatamam.
2) “ki” ek olarak kullanıldığında
İlgi eki olan “-ki” kelimeye bitişik yazılır.
• Dünkü maç çok heyecanlıydı.
• Evdeki eşyalar yenilendi.
• Sınıftaki öğrenciler dışarı çıktı.
3) Kalıplaşmış “ki” yazımları
Bazı kelimelerde “ki” her zaman bitişik yazılır.
• mademki
• halbuki
• sanki
• oysaki
4) “ki” için pratik ayırt etme yolu
“ki” çıkarıldığında cümle bozulmuyorsa bağlaçtır.
Biliyorum ki geleceksin → Biliyorum geleceksin (bağlaç)
Evdeki çocuklar → Ev çocuklar (bozulur → ek)
Bu sayfanın özeti
Bağlaç olan “ki” ayrı, ilgi eki olan “-ki” bitişik yazılır. Bazı kelimelerde “ki” kalıplaşarak bitişik hâle gelmiştir. Sonraki sayfada soru eki “mi”nin yazımı ele alınacaktır.
LGS - Yazım Kuralları - 7.Sayfa
Yazım Kuralları
7. Sayfa: Soru eki “mi”nin yazımı
Soru eki “mi”, yazım kuralları içinde en net kurallardan birine sahiptir.
LGS’de neredeyse her yıl soru köklerinde ya da seçeneklerde karşımıza çıkar.
1) Soru eki “mi”nin temel kuralı
Soru eki “mi” her zaman ayrı yazılır.
Doğru: Geldin mi?
Doğru: Bu kitabı okudun mu?
Yanlış: Geldinmi?
Yanlış: Okudunmu?
2) “mi”nin ünlü uyumuna göre yazımı
Soru eki, kelimenin son ünlüsüne göre değişir.
• Geldi mi
• Gitti mi
• Okur mu
• Güzel mü
3) Soru eki olan “mi”ye gelen ekler
“mi”ye gelen ekler bitişik yazılır.
• Geldin mi? → Geldin miymiş?
• Biliyor mu? → Biliyor musun?
4) “mi”nin vurgu amaçlı kullanımı
Vurgu amacıyla kullanıldığında da ayrı yazılır.
Güzel mi güzel bir gündü.
Bu sayfanın özeti
Soru eki “mi” her zaman ayrı yazılır ve ünlü uyumuna göre biçim değiştirir. Kendisine gelen ekler bitişik yazılır. Sonraki sayfada birleşik kelimelerin yazımına geçilecektir.
LGS - Yazım Kuralları - 8.Sayfa
Yazım Kuralları
8. Sayfa: Birleşik kelimelerin yazımı (temel kurallar)
Birleşik kelimeler, iki ya da daha fazla kelimenin bir araya gelmesiyle oluşur.
Bu kelimelerin bitişik mi ayrı mı yazılacağı LGS’de sıkça sorulur.
1) Anlam kaynaşması olan birleşik kelimeler
Anlamı değişen birleşik kelimeler bitişik yazılır.
• başkent
• ayakkabı
• hanımeli
• sivrisinek
2) Yardımcı fiille kurulan birleşik kelimeler
Etmek, olmak, kılmak yardımcı fiilleriyle kurulanlar çoğunlukla bitişik yazılır.
• hissetmek
• kaybolmak
• affetmek
• zannetmek
3) Anlam korunuyorsa ayrı yazılır
Kelimeler kendi anlamlarını koruyorsa ayrı yazılır.
• kitap okumak
• ders çalışmak
• yardım etmek
Bu sayfanın özeti
Anlam kaynaşması olan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Anlam korunuyorsa ayrı yazım tercih edilir. Sonraki sayfada birleşik kelimelerin özel durumları ele alınacaktır.
LGS - Yazım Kuralları - 9.Sayfa
Yazım Kuralları
9. Sayfa: Birleşik kelimelerin yazımı (özel durumlar)
Bazı birleşik kelimelerde genel kuralların dışına çıkan özel durumlar vardır.
Bu kelimeler ezber gerektirir ve LGS’de sıkça tercih edilir.
1) Ses düşmesi olan birleşik kelimeler
Birleşme sırasında kelimede ses düşmesi oluyorsa bitişik yazılır.
• kayın ana → kaynana
• ne asıl → nasıl
• cuma ertesi → cumartesi
2) Ses türemesi görülen birleşik kelimeler
Birleşme sırasında kelimeye ses eklenmişse bitişik yazılır.
• bir + şey → bir şey (istisna: ayrı yazılır)
• pek + çok → pek çok (istisna: ayrı yazılır)
3) Renk adlarıyla kurulan birleşik kelimeler
Renk adlarıyla kurulanlar genellikle ayrı yazılır.
• açık mavi
• koyu yeşil
• açık sarı
4) Sayı adlarıyla kurulan birleşik kelimeler
Sayı adlarıyla kurulanlar genellikle ayrı yazılır.
• üç kat
• iki renkli
• beş kişilik
Bu sayfanın özeti
Ses düşmesi olan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Renk ve sayı adlarıyla kurulan birleşik yapılar genellikle ayrı yazılır. Sonraki sayfada sayıların yazımı ele alınacaktır.
LGS - Yazım Kuralları - 10.Sayfa
Yazım Kuralları
10. Sayfa: Sayıların yazımı
Sayıların yazımı, yazım kurallarında dikkat edilmesi gereken önemli bir konudur.
LGS’de sayılarla ilgili yazım yanlışları hem dil bilgisi hem de anlam sorularında karşımıza çıkar.
1) Sayılar yazıyla mı rakamla mı?
Metin içinde sayılar genellikle yazıyla yazılır.
Doğru: Üç gün sonra dönecek.
Doğru: Beş öğrenci seçildi.
Yanlış: 3 gün sonra dönecek.
Yanlış: 5 öğrenci seçildi.
2) Saat ve tarih yazımı
Saatler rakamla, tarihlerin günü yazıyla yazılabilir.
• Saat 09.30’da ders başladı.
• Toplantı 14.00’te yapılacak.
• 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edildi.
3) Sıra sayıları
Sıra sayıları rakamla yazıldığında nokta kullanılır.
• 3. sınıf
• 5. soru
• 10. sayfa
4) Sayılara gelen ekler
Rakamla yazılan sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
• 23’te
• 15’ten
• 2024’te
Bu sayfanın özeti
Metin içinde sayılar genellikle yazıyla yazılır; saat ve tarihlerde rakam kullanılır. Rakamla yazılan sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır. Sonraki sayfada kısaltmaların yazımı ele alınacaktır.