Yazım Kuralları Konu Anlatımı

TYT Türkçe Yazım Kuralları konu anlatımı; de, da, ki, mi yazımı, büyük harfler ve birleşik kelimelerle ilgili testleri çöz.

1. bölüm

Yazım Kuralları 1.sayfa

Yazım Kuralları - 1. Sayfa

Yazım Kuralları

1. Sayfa: Yazım kuralları neden önemli?
TYT • Temel AYT • Detay Sınav Dili

1) Yazım kuralları ne işe yarar?


Yazım kuralları; düşüncenin doğru anlaşılmasını sağlar, anlatımı düzenler ve ölçme-değerlendirmede (TYT/AYT) anlam kaymalarını önler.



Unutma
Sınav sorularında çoğu zaman anlam ile yazım birlikte ölçülür. Küçük bir yazım hatası, cümlenin vurgusunu bile değiştirebilir.


2) Sık görülen soru türleri

  • Cümlede büyük harf kullanımı hatası
  • Birleşik yazılması gereken ifadeyi ayrı yazma (veya tersi)
  • De/da, ki, mi yazımı
  • Sayıların, tarihlerin, kısaltmaların yazımı
  • Özel adlara gelen eklerin yazımı (kesme işareti)

Hedef
Bu 20 sayfalık içerikte kuralları kademeli ilerleteceğiz: önce temel kurallar, sonra istisnalar ve sınavda çıkan ince noktalar.
2. bölüm

Yazım Kuralları 2.sayfa

Yazım Kuralları - 2. Sayfa

Yazım Kuralları

2. Sayfa: Büyük harflerin kullanımı (Temel)
Büyük Harf Temel Kural

1) Cümle başı ve nokta sonrası


Cümle büyük harfle başlar. Nokta, soru işareti, ünlemden sonra gelen yeni cümle de büyük harfle başlar.

YANLIŞ
Bugün ders çalıştım. sonra deneme çözdüm.
DOĞRU
Bugün ders çalıştım. Sonra deneme çözdüm.
YANLIŞ
Nasılsın? iyi misin?
DOĞRU
Nasılsın? İyi misin?


2) Özel adlar


Kişi adları, soyadları, şehir-ülke adları, kurum adları, kitap adı gibi özel adlar büyük harfle başlar.

YANLIŞ
ankara'da yaşıyorum.
DOĞRU
Ankara'da yaşıyorum.
YANLIŞ
türk dil kurumu
DOĞRU
Türk Dil Kurumu


İpucu
Bir ifade tek ve belirli bir varlığı karşılıyorsa (özel ad) büyük harfle başlar.
3. bölüm

Yazım Kuralları 3.sayfa

Yazım Kuralları - 3. Sayfa

Yazım Kuralları

3. Sayfa: Büyük harfler (İnce noktalar)
İstisna Sınav Klasiği

1) Gün, ay, mevsim adları


Gün ve ay adları tarih belirtiyorsa büyük; genel anlamda kullanılıyorsa küçük harfle yazılır.

YANLIŞ
Sınav mayısta yapılacak.
DOĞRU
Sınav Mayıs'ta yapılacak.
YANLIŞ
Mayıs ayını severim.
DOĞRU
mayıs ayını severim.


2) Unvan ve lakaplar


Kişi adıyla birlikte kullanılan unvan ve lakaplar büyük harfle başlar; tek başına genel anlamdaysa küçük yazılır.

YANLIŞ
doktor Ali bugün nöbette.
DOĞRU
Doktor Ali bugün nöbette.
YANLIŞ
Müdür toplantıya geldi.
DOĞRU
müdür toplantıya geldi.


Dikkat
“müdür” kelimesi o kişinin adıyla kullanılmıyorsa geneldir ve küçük harfle yazılır.
4. bölüm

Yazım Kuralları 4.sayfa

Yazım Kuralları - 4. Sayfa

Yazım Kuralları

4. Sayfa: Bağlaç olan de/da
de/da En Çok Sorulan

1) Bağlaç de/da ayrı yazılır


Cümlede “dahi, ayrıca” anlamı veren de/da bağlaçtır ve ayrı yazılır. Kendinden önceki sözcükten kesme işaretiyle ayrılmaz.

YANLIŞ
Ben de geldim. Sen'de gel.
DOĞRU
Ben de geldim. Sen de gel.
YANLIŞ
Sınavda'da zorlandım.
DOĞRU
Sınavda zorlandım. / Sınavda da zorlandım.


2) “de/da” ekse bitişik yazılır


Yer-yön, bulunma anlamı katıyorsa ektir ve bitişik yazılır.

YANLIŞ
Okul da bekledim.
DOĞRU
Okulda bekledim.
YANLIŞ
Evim de kimse yok.
DOĞRU
Evimde kimse yok.


Pratik Test
“de/da”yı cümleden çıkar. Cümlenin anlamı bozulmuyorsa çoğu zaman bağlaçtır ve ayrı yazılır.
5. bölüm

Yazım Kuralları 5.sayfa

Yazım Kuralları - 5. Sayfa

Yazım Kuralları

5. Sayfa: Ki bağlacı ve -ki eki
ki Bağlaç/Ek Ayrımı

1) Bağlaç olan ki ayrı yazılır


“ki” cümleye açıklama/pekiştirme kattığında bağlaçtır ve ayrı yazılır.

YANLIŞ
Biliyorumki başaracaksın.
DOĞRU
Biliyorum ki başaracaksın.
YANLIŞ
Öyle güzelki anlatamam.
DOĞRU
Öyle güzel ki anlatamam.


2) Sıfat yapan -ki bitişik yazılır


Bir ismin ardından gelip onu niteliyorsa (sıfat yapıyorsa) ek görevindedir ve bitişik yazılır.

YANLIŞ
Dünkü ki sorular zordu.
DOĞRU
Dünkü sorular zordu.
YANLIŞ
Bahçede ki kedi kaçtı.
DOĞRU
Bahçedeki kedi kaçtı.


Kalıcı Örnekler
“bugünkü, dünkü, yarınki” gibi bazı kullanım kalıpları sınavlarda sık geçer.
6. bölüm

Yazım Kuralları 6.sayfa

Yazım Kuralları - 6. Sayfa

Yazım Kuralları

6. Sayfa: Soru eki mi
mi Ayrı Yazım

1) Soru eki ayrı yazılır


Soru anlamı veren “mi/mı/mu/mü” daima ayrı yazılır; kendinden önceki sözcüğe bitişmez.

YANLIŞ
Geldinmi?
DOĞRU
Geldin mi?
YANLIŞ
Bu doğru mu, yanlışmı?
DOĞRU
Bu doğru mu, yanlış mı?


2) Ekler soru ekine bitişir


Soru ekinden sonra gelen ekler soru ekine bitişik yazılır.

YANLIŞ
Geldin mi sin?
DOĞRU
Geldin misin?
YANLIŞ
Okuyor mu sunuz?
DOĞRU
Okuyor musunuz?


Dikkat
Soru eki ayrı yazılsa da vurgu ve tonlama anlamı değiştirir: “Geliyor musun?” ile “Geliyor musun?”
7. bölüm

Yazım Kuralları 7.sayfa

Yazım Kuralları - 7. Sayfa

Yazım Kuralları

7. Sayfa: Birleşik kelimeler (Temel mantık)
Birleşik Anlam Kayması

1) Birleşik kelime nedir?


İki ya da daha çok sözcüğün yeni bir anlamla tek bir kelime gibi kullanılmasına birleşik kelime denir. Yazımda en önemli ölçüt: anlam değişikliği ve kalıplaşma.



2) Anlam kayması varsa genelde bitişik


Birleşen sözcüklerden en az biri gerçek anlamından uzaklaşıyorsa çoğu zaman bitişik yazılır.

YANLIŞ
baş ağrısı çekiyorum (kastedilen hastalık adı).
DOĞRU
başağrısı çekiyorum (hastalık adı olarak).
YANLIŞ
akşam üstü buluşalım (zaman).
DOĞRU
akşamüstü buluşalım.


Not
Bazı ifadelerde TDK tercihi belirleyicidir. Sınavlarda genellikle en yaygın kullanım sorulur.
8. bölüm

Yazım Kuralları 8.sayfa

Yazım Kuralları - 8. Sayfa

Yazım Kuralları

8. Sayfa: Birleşik kelimeler (Sık kalıplar)
Sınav Kalıpları Sık Hata

1) “her” ile başlayanlar


“her” sözcüğüyle kurulan bazı kalıplar bitişik yazılır: herhangi, her şey değil (bu ayrı), herhalde, her zaman (ayrı) gibi.

YANLIŞ
Her hangi bir soru seç.
DOĞRU
Herhangi bir soru seç.
YANLIŞ
Herşey yolunda.
DOĞRU
Her şey yolunda.


2) “şey” sözcüğü


“şey” genellikle ayrı yazılır. Kalıplaşmış olanlar dışında bitiştirme hatası çok görülür.

YANLIŞ
Birşey söyle.
DOĞRU
Bir şey söyle.
YANLIŞ
Hiçbirşey anlamadım.
DOĞRU
Hiçbir şey anlamadım.


Kritik
“hiçbir” bitişik; “hiçbir şey” ayrı yazılır. Bu ikili, TYT’de çok sorulur.
9. bölüm

Yazım Kuralları 9.sayfa

Yazım Kuralları - 9. Sayfa

Yazım Kuralları

9. Sayfa: Ayrı yazılan birleşik yapılar
Ayrı Yazım Kalıplaşma

1) Yardımcı fiille kurulanlar


“etmek, olmak, kılmak, eylemek” yardımcı fiilleriyle kurulan bazı birleşikler ayrı yazılır. Ancak ses düşmesi/türemesi olursa bitişik yazım görülebilir.

YANLIŞ
farkettim
DOĞRU
fark ettim
YANLIŞ
arzederim
DOĞRU
arz ederim


2) İkilemeler


İkilemeler ayrı yazılır; araya noktalama işareti girmez.

YANLIŞ
yavaş-yavaş
DOĞRU
yavaş yavaş
YANLIŞ
tekerteker
DOĞRU
teker teker


Soru Tipi
Seçeneklerde “farkettim” gibi bitişik yazımlar sıkça tuzak olarak gelir.
10. bölüm

Yazım Kuralları 10.sayfa

Yazım Kuralları - 10. Sayfa

Yazım Kuralları

10. Sayfa: Sayıların yazımı
Sayılar TYT Dil Bilgisi

1) Sayılar yazıyla mı, rakamla mı?


Genel kural: Metin içinde küçük sayılar çoğu zaman yazıyla; istatistik, ölçü, para, tarih gibi yerlerde rakamla yazılır. Sınavda amaç, tutarlılığı yakalamaktır.



2) Saat, para, ölçü birimleri


Saatlerde “:” kullanılır; para ve ölçü birimlerinde sayı rakamla yazılabilir.

YANLIŞ
Saat 9.30'da gel.
DOĞRU
Saat 09:30'da gel.
YANLIŞ
5 TL'lik
DOĞRU
5 TL'lik (kısaltma ek alabilir)


Dikkat
Sınav sorularında genellikle “yazıyla yazılması gereken yerde rakam” veya tersi aranır.