TYT Türkçe Anlatım Biçimleri 14. test çöz

Şehrin en dar sokağında yürürken pencerelerden sarkan çiçekler, taş duvarlara renk katıyordu. Uzakta bir yerlerde, bir radyo cızırtılı bir türkü çalıyordu.

Eleştiri, bir eserin güçlü ve zayıf yönlerini ölçütlere göre ortaya koyma işidir; bu nedenle yargı, kişisel beğeniden çok gerekçeye dayanmalıdır. Ölçüt belirsizleştiğinde eleştiri, kolayca övgü ya da yergiye dönüşür.

Bu roman, karakterleriyle beni kendine bağladı; özellikle yan karakterlerin canlılığı dikkat çekiciydi. Yazarın dili de akıcı olduğu için sayfalar hızla ilerledi.

Önce verileri topladık, sonra sınıflandırdık ve en sonunda raporu yazdık. Ardından bulguları toplantıda sunduk.

İnsan beyni, tekrar edilen davranışları daha az enerji harcayarak yapmaya eğilimlidir. Bu yüzden alışkanlıklar, zamanla otomatikleşir ve değiştirilmesi zorlaşır.

Pazara vardığımda tezgâhların önü kalabalıktı; satıcı, sesini bastıra bastıra domatesin tazeliğini anlatıyordu. Poşetimi uzattım, tam tartı yapılırken bir çocuk araya girip yere düşen portakalları toplamaya başladı.

Bir şiiri değerli kılan, yalnızca kullandığı imgeler değildir; o imgelerin okurda uyandırdığı çağrışım gücüdür. Bu yüzden aynı tema, farklı şairlerde bambaşka etkiler yaratabilir.

Bence bu uygulama gereksiz; çünkü aynı işi daha güvenli yapan alternatifler var. Üstelik kullanıcı verilerini nasıl işlediğine dair açık bir bilgilendirme de sunmuyor.

Sınıfa girer girmez herkesin neden suskun olduğunu anladım; tahtanın önünde duran kâğıt, yapılacak sınavın tarihini gösteriyordu. Sıralara oturduk ve zilin çalmasını bekledik.

Kıyıya yakın kayalıkların üstü yosunla kaplıydı; yeşilin koyu tonu, ıslak taşların kurşuni parıltısıyla birleşiyordu. Dalgalar çekildikçe küçük su birikintilerinde ışık kırılıyor, deniz tuzu havada ince bir tabaka gibi hissediliyordu.

Bu yöntemin etkili olmasının nedeni, bilgiyi aralıklı tekrarlarla pekiştirmesidir. Böylece unutma eğrisi yavaşlar ve kalıcılık artar.

Kimileri erken kalkmanın verimi artırdığını savunur; ancak verim, saatten çok kişinin biyolojik ritmine bağlıdır. Bu yüzden tek bir doğru yaşam düzeni dayatmak gerçekçi değildir.

İklim, bir bölgenin uzun yıllar boyunca gözlenen hava koşullarının genel adıdır. Hava durumu ise kısa süreli değişimleri ifade eder.

Toplantı bittiğinde koridorda kısa bir sessizlik oldu; sonra herkes aynı anda konuşmaya başladı. Ben de dosyalarımı toplayıp dışarı çıktım.

Verimli çalışma, yalnızca uzun saatler masada oturmak değildir; dikkatin belirli aralıklarla yenilendiği planlı bir süreçtir. Bu yüzden "ne kadar çok çalışırsan o kadar başarılı olursun" yargısı eksiktir; önemli olan sürenin değil, odaklanmanın niteliğidir.

Bahçedeki çınarın gövdesi kalındı; kabukları yer yer çatlamış, aralarına toz dolmuştu. Yapraklar rüzgârla hışırdıyor, gölge yere genişçe yayılıyordu.

Bir kentin sokaklarını anlamak için haritasına bakmak yetmez; sabahın erken saatinde fırın önünde bekleyenleri, akşamüstü parkta oyalananları da görmelisiniz. Çünkü şehir, yalnız binalardan değil, o binaların arasına sinen alışkanlıklardan kurulur.

Bazıları, okumanın yalnızca bilgi biriktirmek olduğunu sanıyor; oysa bu, okumanın en sığ yorumudur. Bilgi elbette gerekir ama okuma dediğimiz şey, insanın kendini sorgulamasını ve düşünce tembelliğinden kurtulmasını sağlar. Sırf sınav için okuyanların kısa sürede unutuş yaşaması da bunun kanıtıdır.

Denizin kıyısında, rüzgârın taşıdığı tuz kokusu yüzüme çarpıyordu; ufuk çizgisi ince bir bıçak gibi göğü ikiye ayırmıştı. Dalgalar, taşlara vurdukça sanki eski bir masalı yeniden anlatıyordu.

Bir metnin ana düşüncesini bulmak için önce konu belirlenir, ardından metinde tekrar eden yargılar ayıklanır. Son aşamada bu yargılar tek bir cümlede toplanarak ana düşünceye ulaşılır.

Kütüphanenin sessizliği, insanın içindeki gürültüyü daha çok duyurur; rafların arasında dolaşırken kendi düşüncelerimle yüzleşirim. Bu yüzden bazı kitaplar okunmaz, yaşanır.

İklim krizini konuşurken yalnızca bireysel önlemleri öne çıkarmak doğru değildir; çünkü asıl belirleyici olan üretim biçimleridir. O hâlde çözümü tüketici vicdanına indirgemek, sorunu görünmez kılar.

Fotosentez, bitkilerin ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürerek besin üretmesi sürecidir. Bu süreçte klorofil ışığı soğurur, karbondioksit ve su kullanılarak glikoz sentezlenir; yan ürün olarak oksijen açığa çıkar.

Yağmur birden bastırınca herkes saçak altlarına sığındı; kaldırım taşları parladı, gökyüzü kurşuni bir perdeye dönüştü. Islanan yapraklar, rüzgârla titreyip durdu.

Sabah otobüsü kaçırınca kestirme yoldan yürümeye karar verdim; dar sokaktan geçerken birden elektrikler kesildi ve dükkânların kepenkleri gıcırdadı. Köşeyi döndüğümde yaşlı bir adamın elindeki fenerle kapıları tek tek kontrol ettiğini gördüm. Bana bakıp "geç kalma" dedi, sonra kalabalığın içine karıştı.

Bir metindeki anlatım biçimini belirlemek için önce yazarın amacına bakılır. Amaç bilgi vermekse açıklayıcı, bir görüşü kabul ettirmekse tartışmacı anlatım öne çıkar.

Yüksek tavanlı salonda, duvarlardaki solgun tablolar ve ağır kadife perdeler dikkat çekiyordu; yerdeki halı, adımlarımı yutuyor gibiydi. Ortamın kasveti, içimi daralttı.

İnsanların çoğu, başarıyı yalnızca sonuçla ölçüyor; oysa süreçte gösterilen emek daha değerlidir. Sonuca tapınmak, insanı aceleciliğe ve yüzeyselliğe iter.