Gelecekte yaşanacak olayları kesin olarak tahmin etmek
C
Doğa olaylarını laboratuvar ortamında deneyle açıklamak
D
Tüm toplumlar için değişmez ve evrensel yasalar ortaya koymak
Çözüm
Tarih, geçmişteki olayları yer ve zaman belirterek neden-sonuç ilişkisi içinde inceler. Amaç, insanlığın gelişimini ve değişimini anlamaktır; kesin gelecek tahmini veya deneysel doğa yasaları çıkarma hedefi yoktur.
2. soru
TYT - Tarih Bilimine Giriş - Orta Test - Tarih Bilimine Giriş 1 - 2
Doğru cevap: A
Tarih araştırmalarında aşağıdakilerden hangisi "birinci elden kaynak" (birincil kaynak) sayılır?
A
Dönemin bir devlet adamının yazdığı hatırat
B
Bir tarihçinin aynı dönemi anlattığı ders kitabı
C
Belgesel niteliğinde hazırlanmış televizyon programı
D
Ansiklopedide yer alan özet madde
Çözüm
Birincil kaynak, olayın yaşandığı döneme ait doğrudan iz taşıyan belgelerdir. Hatırat, dönemi yaşamış kişinin tanıklığı olduğu için birincil kaynaktır.
3. soru
TYT - Tarih Bilimine Giriş - Orta Test - Tarih Bilimine Giriş 1 - 3
Doğru cevap: B
Tarihçinin ulaştığı bilgilerin doğruluğunu ve güvenilirliğini sınamak için yaptığı çalışma aşağıdakilerden hangisidir?
A
Tasnif (sınıflandırma)
B
Tenkit (eleştiri)
C
Terkip (sentez)
D
Kronoloji oluşturma
Çözüm
Tenkit aşamasında kaynakların iç ve dış eleştirisi yapılarak doğruluk ve güvenilirlik kontrol edilir. Diğer aşamalar bilgiyi düzenleme veya sonuç yazma ile ilgilidir.
4. soru
TYT - Tarih Bilimine Giriş - Orta Test - Tarih Bilimine Giriş 1 - 4
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi tarih biliminin "yardımcı bilimlerinden" biri değildir?
A
Arkeoloji
B
Paleografya
C
Kimya
D
Epigrafi
Çözüm
Arkeoloji, paleografya ve epigrafi tarihî verileri ortaya çıkarma ve okuma süreçlerinde doğrudan yardımcıdır. Kimya ise tarih biliminin temel yardımcı bilimleri arasında sayılmaz.
5. soru
TYT - Tarih Bilimine Giriş - Orta Test - Tarih Bilimine Giriş 1 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi tarihte "zaman" kavramının doğru kullanımına örnektir?
A
İstanbul'un fethi, Orta Çağ'ı kapatıp Yeni Çağ'ı başlatan bir olaydır.
B
İstanbul'un fethi, dünyanın en önemli olayıdır.
C
İstanbul'un fethi, Türklerin her alanda üstün olduğunu kanıtlar.
D
İstanbul'un fethi, kesinlikle tüm Avrupa'yı hemen değiştirmiştir.
Çözüm
Tarihî olaylar belirli bir zaman dilimi içinde değerlendirilir ve dönemlendirme yapılabilir. A seçeneği, fetih olayını çağ değişimi bağlamında zaman kavramıyla ilişkilendirir.
6. soru
TYT - Tarih Bilimine Giriş - Orta Test - Tarih Bilimine Giriş 2 - 1
Doğru cevap: A
Tarih biliminin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Geçmişteki olayları yer ve zaman belirterek, neden-sonuç ilişkisi içinde incelemek
B
Geçmiş olaylardan kesin kurallar çıkarıp geleceği doğru biçimde tahmin etmek
C
Geçmişte yaşanan olayları kişisel yorumlarla hikâyeleştirerek aktarmak
D
Sadece siyasi olayları kronolojik sırayla listelemek
Çözüm
Tarih; geçmişte yaşanan olayları zaman ve mekân belirterek, neden-sonuç ilişkisiyle inceler. Geleceği kesin tahmin etmek veya yalnızca olayları sıralamak tarihin amacı değildir.
7. soru
TYT - Tarih Bilimine Giriş - Orta Test - Tarih Bilimine Giriş 2 - 2
Tarihî olaylar geçmişte gerçekleşir ve yer-zaman bakımından belirlenebilir. Deneyle tekrarlanma ve anında gözlem daha çok doğa bilimlerinin yöntemleridir.
8. soru
TYT - Tarih Bilimine Giriş - Orta Test - Tarih Bilimine Giriş 2 - 3
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi tarih yazımında kullanılan birincil (ana) kaynağa örnektir?
A
Bir tarihçinin Osmanlı ekonomisi üzerine yazdığı modern araştırma kitabı
B
Döneme ait ferman, kitabe veya arşiv belgesi
C
Belgeselin anlatıcı metni ve yorumları
D
Tarih ders kitabındaki özet bilgiler
Çözüm
Birincil kaynak, olayın yaşandığı döneme ait özgün belgelerdir. Modern araştırma kitapları ve ders kitapları ise ikincil kaynak niteliğindedir.
