Bu sayfada sınırlı sayıda soru ve doğru cevap gösterilir. Konu kazanımlarını ve çözüm adımlarını birlikte değerlendirebilirsin.
1. soru
TYT - Basınç ve Rüzgarlar - Orta Test - Basınç ve Rüzgarlar 1 - 1
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi dinamik basınç merkezlerine örnek olarak verilebilir?
A
Ekvatoral alçak basınç
B
Kutup yüksek basınç
C
Sibirya yüksek basınç
D
Subtropikal yüksek basınç
Çözüm
Dinamik basınçlar, Dünya’nın genel hava dolaşımı ve iniş-çıkış hareketleriyle oluşur. Subtropikal yüksek basınç (30° enlemleri) alçalıcı hava hareketiyle dinamik olarak meydana gelir.
2. soru
TYT - Basınç ve Rüzgarlar - Orta Test - Basınç ve Rüzgarlar 1 - 2
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi basınç farkının (basınç gradyanının) artmasının doğrudan bir sonucudur?
A
Rüzgâr hızının artması
B
Rüzgârın yönünün her zaman doğuya dönmesi
C
Nem oranının kesin olarak azalması
D
Sıcaklığın her yerde yükselmesi
Çözüm
Basınç gradyanı arttıkça hava daha büyük bir kuvvetle yüksek basınçtan alçak basınca doğru hareket eder. Bu durum rüzgâr hızını artırır.
3. soru
TYT - Basınç ve Rüzgarlar - Orta Test - Basınç ve Rüzgarlar 1 - 3
Doğru cevap: B
Deniz seviyesinde eş basınç eğrilerinin (izobarların) birbirine çok yakın olduğu bir alanda aşağıdakilerden hangisi beklenir?
A
Rüzgârların zayıf esmesi
B
Rüzgârların kuvvetli esmesi
C
Basıncın her yerde aynı olması
D
Coriolis etkisinin ortadan kalkması
Çözüm
İzobarların sıklaşması basınç farkının kısa mesafede hızlı değiştiğini gösterir. Bu da basınç gradyanını büyütür ve rüzgârı kuvvetlendirir.
4. soru
TYT - Basınç ve Rüzgarlar - Orta Test - Basınç ve Rüzgarlar 1 - 4
Doğru cevap: C
Aşağıdaki rüzgârlardan hangisi sürekli (planetary) rüzgârlara örnektir?
A
Meltem rüzgârları
B
Muson rüzgârları
C
Alizeler
D
Föhn rüzgârı
Çözüm
Sürekli rüzgârlar, yıl boyunca genel dolaşımın etkisiyle eser. Alizeler, subtropikal yüksek basınçtan ekvatoral alçak basınca doğru esen sürekli rüzgârlardır.
5. soru
TYT - Basınç ve Rüzgarlar - Orta Test - Basınç ve Rüzgarlar 1 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi termik (sıcaklık farkına bağlı) alçak basıncın oluşmasına en doğru örnektir?
A
Ekvator çevresinde yıl boyunca yükselici hava hareketleri görülmesi
B
30° enlemleri çevresinde havanın alçalmasıyla yüksek basınç oluşması
C
Kutuplarda soğuyan havanın yoğunlaşıp çökmeye eğilimli olması
D
Dağların rüzgârın yönünü değiştirerek yerel basınç farkı oluşturması
Çözüm
Ekvator’da sıcaklık yüksek olduğundan hava genleşir ve yükselir, bu da termik alçak basınç oluşturur. 30° ve kutuplar daha çok dinamik/termik yüksek basınç örnekleridir.
6. soru
TYT - Basınç ve Rüzgarlar - Orta Test - Basınç ve Rüzgarlar 2 - 1
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi dinamik yüksek basınç kuşağının görüldüğü enlem aralığıdır?
A
0° çevresi
B
30° çevresi
C
60° çevresi
D
90° çevresi
Çözüm
30° enlemleri çevresinde Hadley hücresine bağlı olarak hava alçalır ve dinamik yüksek basınç oluşur. 0° termik alçak, 60° dinamik alçak, 90° termik yüksek basınçtır.
7. soru
TYT - Basınç ve Rüzgarlar - Orta Test - Basınç ve Rüzgarlar 2 - 2
Doğru cevap: A
Kuzey Yarımküre’de yüzey rüzgârlarının alçak basınç merkezine doğru hareket ederken saat yönünün tersine dönmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Dünya’nın günlük hareketine bağlı Coriolis etkisi
B
Yerçekiminin ekvatorda daha fazla olması
C
Sıcaklığın basıncı doğrudan artırması
D
Dağların rüzgârları sürekli batıdan doğuya itmesi
Çözüm
Coriolis etkisi Kuzey Yarımküre’de hareket eden havayı sağa saptırır. Bu sapma, alçak basınca doğru olan akışı saat yönünün tersine döndürür.
8. soru
TYT - Basınç ve Rüzgarlar - Orta Test - Basınç ve Rüzgarlar 2 - 3
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi rüzgâr hızını artıran bir durumdur?
A
İzobarların birbirine yaklaşması (basınç gradyanının artması)
B
İzobarların birbirinden uzaklaşması
C
Basınç merkezlerinin zayıflaması ve farkın azalması
D
Yüzey pürüzlülüğünün artması (sürtünmenin artması)
Çözüm
İzobarlar sıklaştıkça basınç farkı kısa mesafede büyür ve rüzgâr hızlanır. Sürtünmenin artması ise rüzgâr hızını azaltır.
