Bu sayfada sınırlı sayıda soru ve doğru cevap gösterilir. Konu kazanımlarını ve çözüm adımlarını birlikte değerlendirebilirsin.
1. soru
TYT - Atmosfer ve Sıcaklık - Orta Test - Atmosfer ve Sıcaklık 1 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi atmosferin Güneş’ten gelen kısa dalga ışınlarını büyük ölçüde geçirip, Yer’in yaydığı uzun dalga ışınlarını daha fazla tutmasıyla açıklanır?
A
Sera etkisiyle gece sıcaklıklarının görece yüksek kalması
B
Mevsimlerin oluşması
C
Günlük sıcaklık farkının ekvatorda her zaman en yüksek olması
D
Basıncın yükselti arttıkça artması
Çözüm
Atmosfer kısa dalga ışınları büyük ölçüde geçirir, Yer’den yayılan uzun dalga ışınlarını ise daha fazla soğurur. Bu durum ısının gece daha yavaş kaybolmasına ve sera etkisine yol açar.
2. soru
TYT - Atmosfer ve Sıcaklık - Orta Test - Atmosfer ve Sıcaklık 1 - 2
Doğru cevap: B
Aynı enlemde bulunan iki merkezden hangisinde yıllık sıcaklık farkının daha küçük olması beklenir?
A
Deniz etkisinden uzak, karasal iç kesimde
B
Okyanus kıyısında, denizellik etkisi güçlü yerde
C
Yüksek plato üzerinde
D
Kışın kar örtüsünün uzun süre kaldığı yerde
Çözüm
Denizler geç ısınıp geç soğuduğu için kıyılarda sıcaklıklar daha dengelidir. Bu nedenle yıllık sıcaklık farkı denizel alanlarda küçülür.
3. soru
TYT - Atmosfer ve Sıcaklık - Orta Test - Atmosfer ve Sıcaklık 1 - 3
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi yükseldikçe sıcaklığın azalmasının (troposferde) temel nedenidir?
A
Ozon yoğunluğunun artması
B
Atmosferin alttan, yer yüzeyinden ısınması
C
Dünya’nın şeklinin geoit olması
D
Güneş ışınlarının geliş açısının yıl içinde değişmesi
Çözüm
Troposfer esas olarak yer yüzeyinden ısınır. Yükseldikçe yer yüzeyinden uzaklaşıldığı için sıcaklık genellikle azalır.
4. soru
TYT - Atmosfer ve Sıcaklık - Orta Test - Atmosfer ve Sıcaklık 1 - 4
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi günlük sıcaklık farkını artıran bir koşuldur?
A
Bulutluluğun fazla olması
B
Nem oranının yüksek olması
C
Karasallığın ve açık havanın etkili olması
D
Denizellik etkisinin güçlü olması
Çözüm
Açık ve kuru havada gündüz ısınma, gece ise radyasyonla soğuma daha hızlı olur. Karasal koşullar bu etkiyi güçlendirerek günlük sıcaklık farkını artırır.
5. soru
TYT - Atmosfer ve Sıcaklık - Orta Test - Atmosfer ve Sıcaklık 1 - 5
Doğru cevap: B
Bakı etkisi dikkate alındığında, Türkiye’de aynı yükseltideki iki yamaçtan hangisinin ortalama sıcaklığının daha yüksek olması beklenir?
A
Kuzey yamaç
B
Güney yamaç
C
Doğu yamaç
D
Batı yamaç
Çözüm
Kuzey Yarımküre’de güney yamaçlar Güneş ışınlarını daha dik açıyla alır. Bu nedenle aynı yükseltide güney yamaçlar daha sıcaktır.
6. soru
TYT - Atmosfer ve Sıcaklık - Orta Test - Atmosfer ve Sıcaklık 2 - 1
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi atmosferde sıcaklığın yeryüzünden itibaren ilk 10-12 km’de (troposferde) genel olarak azalmasının temel nedenidir?
A
Ozon tabakasının Güneş’ten gelen UV ışınlarını soğurması
B
Yeryüzünün Güneş enerjisini soğurup atmosferi alttan ısıtması ve yükseldikçe basıncın azalması
C
Güneş’e olan uzaklığın yükseldikçe artması
D
Atmosferin üst katmanlarında su buharının daha fazla olması
Çözüm
Troposfer alttan, yani yeryüzünden ısınır. Yükseldikçe basınç azaldığı için hava genleşir ve soğur; bu da sıcaklığın genel olarak düşmesine yol açar.
7. soru
TYT - Atmosfer ve Sıcaklık - Orta Test - Atmosfer ve Sıcaklık 2 - 2
Doğru cevap: C
Aynı enlemde bulunan iki merkezden deniz seviyesindeki A merkezi kıyıda, B merkezi ise 1500 m yükseltidedir. Yıl boyunca ortalama sıcaklığın B’de daha düşük olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
B’de nem oranının her zaman daha yüksek olması
B
B’de bulutluluğun sürekli fazla olması
C
Yükseldikçe basıncın azalmasına bağlı olarak havanın genleşip soğuması
D
B’nin Güneş ışınlarını daha eğik alması
Çözüm
Yükselti arttıkça atmosfer basıncı azalır. Hava yükselirken genleşir ve adyabatik olarak soğur; bu nedenle yükseltisi fazla olan yerler daha serindir.
8. soru
TYT - Atmosfer ve Sıcaklık - Orta Test - Atmosfer ve Sıcaklık 2 - 3
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi günlük sıcaklık farkının (günlük sıcaklık genliğinin) en fazla olmasına doğrudan katkı sağlar?
A
Denizellik ve yüksek nem
B
Bulutluluğun fazla olması
C
Karasallık ve havanın kuru olması
D
Bitki örtüsünün sık ve gür olması
Çözüm
Kuru ve karasal alanlarda gece hızlı ışıma ile soğuma, gündüz ise hızlı ısınma gerçekleşir. Nem ve bulutluluk ise ısı kaybını azaltarak günlük sıcaklık farkını küçültür.
