Numicorn logosuNumicornÖğren, paylaş, ilerle
LGSLGS Fen ve TeknolojiSoru çözümleriTest çöz

Madde ve Endüstri Konu Anlatımı

LGS Fen Bilimleri Madde ve Endüstri konusu için konu anlatımı, periyodik sistem, kimyasal tepkimeler ve çözümlü sorular.

1. bölüm

Madde ve Endüstri 11.sayfa

Madde ve Endüstri - 11. Sayfa

Madde ve Endüstri


11. Sayfa: pH ölçeği



1) pH nedir?


pH, bir çözeltinin asitlik-bazlık derecesini gösteren ölçektir. Değer küçüldükçe asitlik artar, büyüdükçe bazlık artar.


Genel aralık
pH < 7 → asit
pH = 7 → nötr
pH > 7 → baz

İpucu
pH 7'den ne kadar uzaksa madde o kadar kuvvetli asit/baz olabilir (LGS düzeyinde yorum).

2. bölüm

Madde ve Endüstri 12.sayfa

Madde ve Endüstri - 12. Sayfa

Madde ve Endüstri


12. Sayfa: Göstergeler (turnusol vb.)



1) Gösterge nedir?


Asit ve bazları ayırt etmek için kullanılan maddelere gösterge denir. Renk değiştirerek bilgi verir.


Turnusol kâğıdı
Asit: mavi turnusolü kırmızı yapar
Baz: kırmızı turnusolü mavi yapar

Günlük örnek
Kırmızı lahana suyu doğal bir göstergedir (renk değiştirir).

3. bölüm

Madde ve Endüstri 13.sayfa

Madde ve Endüstri - 13. Sayfa

Madde ve Endüstri


13. Sayfa: Nötrleşme tepkimesi



1) Nötrleşme


Asit ve bazın tepkimeye girerek tuz ve su oluşturmasına nötrleşme tepkimesi denir.


Genel sonuç
Asit + Baz → Tuz + Su

Not
LGS'de genelde günlük hayat: mide asidi, antasit gibi örnekler sorulabilir.

4. bölüm

Madde ve Endüstri 14.sayfa

Madde ve Endüstri - 14. Sayfa

Madde ve Endüstri


14. Sayfa: Metaller, ametaller ve kullanım alanları



1) Metaller


Parlak, tel ve levha hâline getirilebilen, ısı ve elektriği iyi ileten maddelerdir.


2) Ametaller


Genelde mat görünümlü, ısı ve elektriği kötü ileten maddelerdir (bazıları farklı özellik gösterebilir).


Kullanım örnekleri
Bakır: elektrik kabloları
Alüminyum: mutfak eşyaları
Karbon: bazı alaşımlar, yakıtlar

LGS ipucu
Sorularda iletkenlik, parlaklık, şekil verilebilirlik özellikleriyle metal-ametal ayırt edilir.

5. bölüm

Madde ve Endüstri 15.sayfa

Madde ve Endüstri - 15. Sayfa

Madde ve Endüstri


15. Sayfa: Alaşımlar ve endüstride önemi



1) Alaşım nedir?


İki veya daha fazla metalin (veya metal + başka madde) belirli oranlarda karıştırılmasıyla elde edilen karışımlara alaşım denir.


Örnek alaşımlar
Çelik: demir + karbon
Bronz: bakır + kalay
Pirinç: bakır + çinko

Neden kullanılır?
Dayanıklılığı artırmak, paslanmayı azaltmak, istenen özellikleri elde etmek için.

6. bölüm

Madde ve Endüstri 16.sayfa

Madde ve Endüstri - 16. Sayfa

Madde ve Endüstri


16. Sayfa: Petrol, plastik ve geri dönüşüm



1) Petrol ve ürünleri


Petrol, rafinerilerde işlenerek benzin, motorin ve plastik gibi birçok ürünün hammaddesi olur.


2) Plastik ve çevre


Plastikler dayanıklı olduğu için doğada uzun süre kalabilir. Bu yüzden geri dönüşüm ve doğru kullanım önemlidir.


Geri dönüşüm
Plastik, cam, metal ve kâğıt gibi atıkların ayrıştırılması çevreyi korur ve ham madde tasarrufu sağlar.

7. bölüm

Madde ve Endüstri 17.sayfa

Madde ve Endüstri - 17. Sayfa

Madde ve Endüstri


17. Sayfa: Atık yönetimi ve çevresel etkiler



1) Atık yönetimi


Atıkların kaynağında ayrıştırılması, geri dönüşüm ve tekrar kullanım çevre kirliliğini azaltır.


  • Azalt (Reduce): daha az tüket
  • Yeniden kullan (Reuse): tekrar kullan
  • Geri dönüştür (Recycle): ayrıştırıp ham maddeye kazandır

LGS ipucu
Bu üçlü (3R) sık sorulur: Reduce-Reuse-Recycle.

8. bölüm

Madde ve Endüstri 18.sayfa

Madde ve Endüstri - 18. Sayfa

Madde ve Endüstri


18. Sayfa: Endüstride güvenlik ve uyarı işaretleri



1) Kimyasal uyarı işaretleri (temel)


Endüstride kullanılan bazı maddeler yanıcı, aşındırıcı veya zehirli olabilir. Bu yüzden uyarı işaretleri önemlidir.


Örnek uyarılar
Yanıcı, aşındırıcı, zehirli, patlayıcı gibi semboller güvenlik için kullanılır.

Not
LGS'de sembollerin anlamını yorumlatan sorular gelebilir.

9. bölüm

Madde ve Endüstri 19.sayfa

Madde ve Endüstri - 19. Sayfa

Madde ve Endüstri


19. Sayfa: LGS tarzı karışık soru (orta-zor)



Soru: Bir karışımı ayırmak isteyen öğrenci, karışımın içinde mıknatısla çekilebilen demir tozu ve kum olduğunu fark ediyor. Hangi ayırma yöntemlerini kullanmalıdır?


Çözüm
1) Önce mıknatısla ayırma ile demir tozu ayrılır.
2) Kalan kum başka bir maddeyle karışık değilse işlem biter; eğer sıvı da varsa süzme kullanılabilir.

İpucu
Ayırma yönteminde anahtar: bileşenlerin özellik farkı (manyetiklik, çözünürlük, kaynama noktası).

10. bölüm

Madde ve Endüstri 20.sayfa

Madde ve Endüstri - 20. Sayfa

Madde ve Endüstri


20. Sayfa: Genel tekrar ve mini alıştırmalar



1) Özet


Bu ünitede bilmen gerekenler
1) Saf madde: element, bileşik. Karışım: homojen/heterojen.
2) Karışımları ayırma: süzme, mıknatıs, buharlaştırma, damıtma, kristallendirme.
3) Fiziksel değişim: yeni madde yok; kimyasal değişim: yeni madde var.
4) Asit-baz ve pH: pH<7 asit, pH=7 nötr, pH>7 baz.
5) Nötrleşme: asit+baz → tuz+su.
6) Alaşım: metallerin karışımı; endüstride kullanım ve geri dönüşüm önemlidir.

2) Mini alıştırmalar (çözümlü)


1) Sınıflandırma
Hava → karışım (homojen). Su (H2O) → bileşik (saf madde).

2) pH
pH=3 olan çözelti → asit; pH=10 olan çözelti → baz.

3) Ayırma yöntemi
Tuzlu su → buharlaştırma ile tuz elde edilebilir.

Sınav stratejisi
Soruda “günlük yaşam” örneği varsa önce sınıflandır: saf mı, karışım mı? Sonra yöntem veya tepkime yorumunu yap.