Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi Konu Anlatımı

LGS Fen Bilimleri Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi konusu için konu anlatımı, elektrik devreleri, testler ve çözümlü sorular.

1. bölüm

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi 1.sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi - 1. Sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi


1. Sayfa: Elektrik yüklerine giriş



+çekmeitmeelektriklenme

Konu anlatımı


Elektrik yükü, maddelerin elektriksel etkileşime girmesine neden olan özelliktir. Yükler iki çeşittir: pozitif (+) ve negatif (−).


LGS’de bu konuda en temel soru: hangi yükler birbirini çeker/iter? ve elektriklenme nasıl olur?


Mini alıştırma


Soru: Negatif yüklü bir balon nötr duvara yaklaştırıldığında balonun duvara yapışması hangi iki olayı içerir?


  • A) Dokunma ile elektriklenme + iletkenlik
  • B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
  • C) Sadece çekim kuvveti
  • D) Sadece topraklama

Cevap ve kısa açıklama
Cevap: B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
İpucu: Anahtar kelimeyi bul (tür/örnek/süre) ve seçenekleri ele.

Hızlı tekrar


  • Bu sayfadan 2 anahtar kelime yaz.
  • Bir cümleyle ana fikri özetle.
  • Bir günlük hayat örneği kur.

2. bölüm

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi 2.sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi - 2. Sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi


2. Sayfa: Atom yapısı ve yüklerin kaynağı



proton(+)elektron(−)nötr atom

Konu anlatımı


Atom; çekirdek (proton+nötron) ve çekirdek çevresindeki elektronlardan oluşur.


Elektriklenme olaylarında genellikle elektronlar yer değiştirir; protonlar çekirdekte kalır.


Mini alıştırma


Soru: Negatif yüklü bir balon nötr duvara yaklaştırıldığında balonun duvara yapışması hangi iki olayı içerir?


  • A) Dokunma ile elektriklenme + iletkenlik
  • B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
  • C) Sadece çekim kuvveti
  • D) Sadece topraklama

Cevap ve kısa açıklama
Cevap: B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
İpucu: Anahtar kelimeyi bul (tür/örnek/süre) ve seçenekleri ele.

Hızlı tekrar


  • Bu sayfadan 2 anahtar kelime yaz.
  • Bir cümleyle ana fikri özetle.
  • Bir günlük hayat örneği kur.

3. bölüm

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi 3.sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi - 3. Sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi


3. Sayfa: Nötr, pozitif ve negatif yüklenme



nötrelektron alışverişi

Konu anlatımı


Bir cisimde proton sayısı elektron sayısına eşitse nötrdür.


Elektron alan cisim negatif, elektron veren cisim pozitif yüklenir.


Mini alıştırma


Soru: Negatif yüklü bir balon nötr duvara yaklaştırıldığında balonun duvara yapışması hangi iki olayı içerir?


  • A) Dokunma ile elektriklenme + iletkenlik
  • B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
  • C) Sadece çekim kuvveti
  • D) Sadece topraklama

Cevap ve kısa açıklama
Cevap: B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
İpucu: Anahtar kelimeyi bul (tür/örnek/süre) ve seçenekleri ele.

Hızlı tekrar


  • Bu sayfadan 2 anahtar kelime yaz.
  • Bir cümleyle ana fikri özetle.
  • Bir günlük hayat örneği kur.

4. bölüm

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi 4.sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi - 4. Sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi


4. Sayfa: Elektriklenme türleri: sürtünme, dokunma, etki



sürtünmedokunmaetki

Konu anlatımı


Elektriklenme üç temel şekilde incelenir: sürtünme, dokunma ve etki (indüksiyon).


Sorularda hangi durumun hangi tür elektriklenme olduğuna karar vermek istenir.


Sürtünme
  • İki cisim sürtünür
  • Elektron alışverişi olur
  • Zıt işaretli yüklenme görülür
Dokunma / Etki
  • Dokunmada yük paylaşılır
  • Etkide dokunma yoktur
  • Etkide kutuplaşma olur

Mini alıştırma


Soru: Negatif yüklü bir balon nötr duvara yaklaştırıldığında balonun duvara yapışması hangi iki olayı içerir?


  • A) Dokunma ile elektriklenme + iletkenlik
  • B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
  • C) Sadece çekim kuvveti
  • D) Sadece topraklama

Cevap ve kısa açıklama
Cevap: B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
İpucu: Anahtar kelimeyi bul (tür/örnek/süre) ve seçenekleri ele.

Hızlı tekrar


  • Bu sayfadan 2 anahtar kelime yaz.
  • Bir cümleyle ana fikri özetle.
  • Bir günlük hayat örneği kur.

5. bölüm

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi 5.sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi - 5. Sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi


5. Sayfa: Sürtünme ile elektriklenme (detay)



sürtünmeyük korunumu

Konu anlatımı


İki cisim sürtündüğünde elektron alışverişi olur. Böylece biri (+), diğeri (−) yüklenir.


Sürtünme ile elektriklenmede yük miktarları eşit büyüklükte, zıt işaretli olur (toplam yük korunur).


Sürtünme
  • İki cisim sürtünür
  • Elektron alışverişi olur
  • Zıt işaretli yüklenme görülür
Dokunma / Etki
  • Dokunmada yük paylaşılır
  • Etkide dokunma yoktur
  • Etkide kutuplaşma olur

Mini alıştırma


Soru: Negatif yüklü bir balon nötr duvara yaklaştırıldığında balonun duvara yapışması hangi iki olayı içerir?


  • A) Dokunma ile elektriklenme + iletkenlik
  • B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
  • C) Sadece çekim kuvveti
  • D) Sadece topraklama

Cevap ve kısa açıklama
Cevap: B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
İpucu: Anahtar kelimeyi bul (tür/örnek/süre) ve seçenekleri ele.

Hızlı tekrar


  • Bu sayfadan 2 anahtar kelime yaz.
  • Bir cümleyle ana fikri özetle.
  • Bir günlük hayat örneği kur.

6. bölüm

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi 6.sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi - 6. Sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi


6. Sayfa: Dokunma ile elektriklenme (detay)



dokunmayük paylaşımı

Konu anlatımı


Yüklü bir cisim nötr bir cisme dokundurulursa yük paylaşımı olur. Genellikle iki cisim aynı cins yüklenir.


Dokunma sonrası yükler “paylaşılır”; bu yüzden başlangıçtaki yük azalabilir.


Sürtünme
  • İki cisim sürtünür
  • Elektron alışverişi olur
  • Zıt işaretli yüklenme görülür
Dokunma / Etki
  • Dokunmada yük paylaşılır
  • Etkide dokunma yoktur
  • Etkide kutuplaşma olur

Mini alıştırma


Soru: Negatif yüklü bir balon nötr duvara yaklaştırıldığında balonun duvara yapışması hangi iki olayı içerir?


  • A) Dokunma ile elektriklenme + iletkenlik
  • B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
  • C) Sadece çekim kuvveti
  • D) Sadece topraklama

Cevap ve kısa açıklama
Cevap: B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
İpucu: Anahtar kelimeyi bul (tür/örnek/süre) ve seçenekleri ele.

Hızlı tekrar


  • Bu sayfadan 2 anahtar kelime yaz.
  • Bir cümleyle ana fikri özetle.
  • Bir günlük hayat örneği kur.

7. bölüm

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi 7.sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi - 7. Sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi


7. Sayfa: Etki ile elektriklenme (indüksiyon) (detay)



indüksiyonkutuplaşma

Konu anlatımı


Yüklü cisim nötr cisme yaklaştırıldığında, nötr cismin içinde yükler yer değiştirir: yakın tarafta zıt yükler birikir.


Bu sayede dokunma olmadan çekme kuvveti oluşabilir.


Sürtünme
  • İki cisim sürtünür
  • Elektron alışverişi olur
  • Zıt işaretli yüklenme görülür
Dokunma / Etki
  • Dokunmada yük paylaşılır
  • Etkide dokunma yoktur
  • Etkide kutuplaşma olur

Mini alıştırma


Soru: Negatif yüklü bir balon nötr duvara yaklaştırıldığında balonun duvara yapışması hangi iki olayı içerir?


  • A) Dokunma ile elektriklenme + iletkenlik
  • B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
  • C) Sadece çekim kuvveti
  • D) Sadece topraklama

Cevap ve kısa açıklama
Cevap: B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
İpucu: Anahtar kelimeyi bul (tür/örnek/süre) ve seçenekleri ele.

Hızlı tekrar


  • Bu sayfadan 2 anahtar kelime yaz.
  • Bir cümleyle ana fikri özetle.
  • Bir günlük hayat örneği kur.

8. bölüm

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi 8.sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi - 8. Sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi


8. Sayfa: Çekme–itme kuralları



(+,+) iter(−,−) iter(+,−) çeker

Konu anlatımı


Aynı cins yükler birbirini iter, zıt cins yükler birbirini çeker.


Sorularda önce yüklerin işaretini belirle, sonra kuvvetin türünü yaz.


Mini alıştırma


Soru: Negatif yüklü bir balon nötr duvara yaklaştırıldığında balonun duvara yapışması hangi iki olayı içerir?


  • A) Dokunma ile elektriklenme + iletkenlik
  • B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
  • C) Sadece çekim kuvveti
  • D) Sadece topraklama

Cevap ve kısa açıklama
Cevap: B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
İpucu: Anahtar kelimeyi bul (tür/örnek/süre) ve seçenekleri ele.

Hızlı tekrar


  • Bu sayfadan 2 anahtar kelime yaz.
  • Bir cümleyle ana fikri özetle.
  • Bir günlük hayat örneği kur.

9. bölüm

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi 9.sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi - 9. Sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi


9. Sayfa: Yük miktarı ve toplam yükün korunumu



korunumalışveriş

Konu anlatımı


Elektriklenme olaylarında toplam yük korunur; yük yoktan var olmaz, vardan yok olmaz.


Bu yüzden sürtünmede biri ne kadar elektron alırsa diğeri o kadar verir.


Mini alıştırma


Soru: Negatif yüklü bir balon nötr duvara yaklaştırıldığında balonun duvara yapışması hangi iki olayı içerir?


  • A) Dokunma ile elektriklenme + iletkenlik
  • B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
  • C) Sadece çekim kuvveti
  • D) Sadece topraklama

Cevap ve kısa açıklama
Cevap: B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
İpucu: Anahtar kelimeyi bul (tür/örnek/süre) ve seçenekleri ele.

Hızlı tekrar


  • Bu sayfadan 2 anahtar kelime yaz.
  • Bir cümleyle ana fikri özetle.
  • Bir günlük hayat örneği kur.

10. bölüm

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi 10.sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi - 10. Sayfa

Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi


10. Sayfa: Elektroskop: yüklü mü, değil mi?



elektroskopyapraklar

Konu anlatımı


Elektroskop; bir cismin yüklü olup olmadığını anlamada kullanılır. Yaprakların açılması, aynı cins yüklerin itmesinden kaynaklanır.


LGS’de ‘yapraklar açıldı/kapatıldı’ gibi gözlemlerden yüklenmeyi yorumlatan sorular gelir.


Elektroskop ipucu
Yapraklar açılıyorsa elektroskop yüklüdür. Yaprakların daha fazla açılması, yüklenmenin arttığını gösterebilir (nitel).

Mini alıştırma


Soru: Negatif yüklü bir balon nötr duvara yaklaştırıldığında balonun duvara yapışması hangi iki olayı içerir?


  • A) Dokunma ile elektriklenme + iletkenlik
  • B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
  • C) Sadece çekim kuvveti
  • D) Sadece topraklama

Cevap ve kısa açıklama
Cevap: B) Sürtünme ile elektriklenme + etki ile elektriklenme
İpucu: Anahtar kelimeyi bul (tür/örnek/süre) ve seçenekleri ele.

Hızlı tekrar


  • Bu sayfadan 2 anahtar kelime yaz.
  • Bir cümleyle ana fikri özetle.
  • Bir günlük hayat örneği kur.