Bu sayfada sınırlı sayıda soru ve doğru cevap gösterilir. Konu kazanımlarını ve çözüm adımlarını birlikte değerlendirebilirsin.
1. soru
TYT - Bilgi Felsefesi - Orta Test - Bilgi Felsefesi 1 - 1
Doğru cevap: B
Rasyonalizme göre doğru bilgiye ulaşmada aşağıdakilerden hangisi temel kaynaktır?
A
Duyuların sağladığı izlenimler
B
Aklın ilkeleri ve mantıksal çıkarım
C
Toplumsal uzlaşma ve ortak kanaat
D
Sezgi ve içsel yaşantı
Çözüm
Rasyonalizm, bilginin asıl kaynağının akıl olduğunu savunur. Duyular değişken ve yanıltıcı olabileceğinden, kesin bilgi aklın ilkeleriyle temellendirilir.
2. soru
TYT - Bilgi Felsefesi - Orta Test - Bilgi Felsefesi 1 - 2
Doğru cevap: C
Empirizme göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A
Zihin doğuştan bilgi ve kavramlarla doludur.
B
Bilgi, deneyimden bağımsız olarak yalnızca akılla elde edilir.
C
Bilginin kaynağı deneyimdir; zihin başlangıçta boş levhadır.
D
Bilgi, yalnızca sezgiyle elde edilir ve doğrulanamaz.
Çözüm
Empirizm, bilginin duyusal deneyimle kazanıldığını savunur. Bu yaklaşımda zihin doğuştan hazır bilgiler taşımaz.
3. soru
TYT - Bilgi Felsefesi - Orta Test - Bilgi Felsefesi 1 - 3
Doğru cevap: C
Kant’a göre bilginin oluşumunda aşağıdakilerden hangisi doğru bir değerlendirmedir?
A
Bilgi yalnızca duyularla elde edilir; akıl ikincil önemdedir.
B
Bilgi yalnızca akılla elde edilir; deneyim gereksizdir.
C
Bilgi, duyuların sağladığı içerik ile zihnin a priori formlarının birleşmesiyle oluşur.
D
Bilgi, tamamen toplumsal koşullarca belirlenir ve evrensel olamaz.
Çözüm
Kant, bilginin hem deneyimden gelen içerik hem de zihnin a priori (zaman-mekân ve kategoriler) yapılarıyla kurulduğunu savunur. Bu yüzden bilgi ne yalnızca duyum ne de yalnızca akıldır.
4. soru
TYT - Bilgi Felsefesi - Orta Test - Bilgi Felsefesi 1 - 4
Doğru cevap: A
“Bir önermenin doğru olması, onun gerçeklikle uyuşmasına bağlıdır.” ifadesi aşağıdaki doğruluk anlayışlarından hangisini anlatır?
A
Uygunluk (korespondans) kuramı
B
Tutarlılık (koherens) kuramı
C
Pragmatik doğruluk anlayışı
D
Uzlaşım (konsensüs) kuramı
Çözüm
Uygunluk kuramına göre doğruluk, önerme ile olgu arasındaki örtüşmedir. Önerme gerçekliğe uyuyorsa doğrudur.
5. soru
TYT - Bilgi Felsefesi - Orta Test - Bilgi Felsefesi 1 - 5
Doğru cevap: C
Septisizme (kuşkuculuğa) göre aşağıdaki tutumlardan hangisi en uygundur?
A
Kesin bilgiye ulaşmak mümkündür; yeter ki doğru yöntem izlensin.
B
Duyular her zaman güvenilirdir ve bilgi için yeterlidir.
C
Kesin bilgi iddiaları sorgulanmalı; yargıda temkinli olunmalıdır.
D
Doğru bilgi yalnızca sezgiyle elde edilir; akıl gereksizdir.
Çözüm
Septisizm, kesin bilgi iddialarına karşı kuşku duyar ve sorgulamayı öne çıkarır. Bu nedenle yargıyı askıya alma ya da temkinli olma tutumu benimsenir.
6. soru
TYT - Bilgi Felsefesi - Orta Test - Bilgi Felsefesi 2 - 1
Doğru cevap: C
Kant’a göre bilginin oluşumunda aşağıdakilerden hangisi zorunlu olarak birlikte bulunur?
A
Yalnızca duyumlar (a posteriori veriler)
B
Yalnızca aklın doğuştan ilkeleri (a priori formlar)
C
Duyumların sağladığı içerik ile zihnin a priori formlarının birleşimi
D
Sezgi yoluyla doğrudan kavranan değişmez idealar
Çözüm
Kant’a göre bilgi, duyuların sağladığı malzemenin zihnin a priori formlarıyla (ör. zaman-mekân, kategoriler) işlenmesiyle oluşur. Yalnız duyum ya da yalnız akıl tek başına bilgiye yetmez.
7. soru
TYT - Bilgi Felsefesi - Orta Test - Bilgi Felsefesi 2 - 2
Doğru cevap: A
Doğruluğu, anlamı gereği zorunlu olan ve deneyle sınanmaya ihtiyaç duymayan önermeye aşağıdakilerden hangisi örnektir?
A
Bütün bekârlar evli değildir.
B
Su 100°C’de kaynar.
C
Yarın yağmur yağacak.
D
Demir ısınınca genleşir.
Çözüm
“Bekâr” kavramı zaten “evli olmayan” anlamını içerir; bu nedenle önerme analitiktir. Deneye başvurmadan doğrulanır.
8. soru
TYT - Bilgi Felsefesi - Orta Test - Bilgi Felsefesi 2 - 3
Doğru cevap: C
Descartes’ın yöntemsel şüphesinde kesin bilgiye ulaşmak için kuşku duyulamayacak ilk doğru olarak kabul ettiği ifade hangisidir?
A
Dış dünya kesin olarak vardır.
B
Tanrı’nın varlığı duyularla kanıtlanır.
C
Düşünüyorum, öyleyse varım.
D
Matematiksel doğrular deneyden gelir.
Çözüm
Descartes her şeyden şüphe etse de şüphe etme/düşünme eyleminin varlığını inkâr edemez. Bu yüzden “Cogito” kesin başlangıç noktasıdır.
