Bu sayfada sınırlı sayıda soru ve doğru cevap gösterilir. Konu kazanımlarını ve çözüm adımlarını birlikte değerlendirebilirsin.
1. soru
TYT - Anlatım Biçimleri - Orta Test - Anlatım Biçimleri 1 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdaki parçalardan hangisinde olaylar oluş sırasına göre anlatılarak bir durum/hikâye akışı kurulmuştur?
A
Sabah erkenden uyandım; hava serindi. Çantamı hazırlayıp durağa yürüdüm. Otobüs gelince en arkaya oturdum, camdan dışarı bakarken şehrin yavaş yavaş canlandığını gördüm.
B
Bu semt, dar sokakları ve eski evleriyle dikkat çeker. Evlerin çoğu iki katlıdır; pencerelerinde demir parmaklıklar, kapılarında yıpranmış tokmaklar vardır.
C
İyi bir plan yapmadan çalışmaya başlamak zaman kaybettirir. Çünkü amaç belirlenmezse hangi konuya ağırlık verileceği bilinmez; bu da verimi düşürür.
D
Bir işi ertelemek, çoğu zaman o işin gözümüzde büyümesine yol açar. Bu yüzden küçük adımlarla başlamak, motivasyonu artıran en etkili yöntemlerden biridir.
Çözüm
A seçeneğinde olaylar zaman sırasına göre ilerler ve bir anlatı akışı vardır. Diğerlerinde betimleme ya da açıklama-kanıtlama ağırlıklıdır.
2. soru
TYT - Anlatım Biçimleri - Orta Test - Anlatım Biçimleri 1 - 2
Doğru cevap: B
Aşağıdaki parçalardan hangisi betimleme (tasvir) ağırlıklıdır?
A
Kitap okumak kelime dağarcığını geliştirir; bu da kişinin kendini daha doğru ifade etmesini sağlar. Bu nedenle düzenli okuma alışkanlığı edinmek önemlidir.
B
Kütüphanenin loş ışığında raflar tavana kadar uzanıyordu. Toz kokusuna karışan eski kâğıt kokusu, sessizliği daha da derinleştiriyordu.
C
Önce konuyu belirledik, sonra kaynakları taradık. Ardından notlarımızı düzenleyip sunumu hazırladık ve sınıfta anlattık.
D
Sınavdan önce nefes egzersizi yapmak kaygıyı azaltır. Çünkü düzenli nefes, kalp atışını dengeler ve odaklanmayı kolaylaştırır.
Çözüm
B seçeneğinde mekânın özellikleri duyularla aktarılır. Bu, betimlemenin temel özelliğidir.
3. soru
TYT - Anlatım Biçimleri - Orta Test - Anlatım Biçimleri 1 - 3
Doğru cevap: C
Aşağıdaki parçalardan hangisinde açıklayıcı anlatım kullanılmıştır?
A
Bir sabah ansızın kapı çaldı; dışarı çıktığımda kimse yoktu. Yerde küçük bir zarf duruyordu ve merakla açtım.
B
Spor, insanı hem bedenen hem ruhen dinç tutar. Bu yüzden haftada en az üç gün düzenli hareket etmek gerekir.
C
Fotosentez, bitkilerin güneş ışığını kullanarak besin üretme sürecidir. Bu süreçte karbondioksit ve su kullanılır, oksijen açığa çıkar.
D
Deniz, akşamüstü kurşuni bir renge bürünmüş; dalgalar kıyıya ağır ağır vuruyordu.
Çözüm
C seçeneğinde bir kavram tanımlanıp süreç açıklanmıştır. Bu, açıklayıcı anlatımın tipik kullanımına örnektir.
4. soru
TYT - Anlatım Biçimleri - Orta Test - Anlatım Biçimleri 1 - 4
Doğru cevap: A
Aşağıdaki parçalardan hangisinde kanıtlayıcı/tartışmacı anlatım ağır basmaktadır?
A
Birçok kişi başarıyı şansla açıklar; oysa asıl belirleyici olan emektir. Düzenli çalışanların hedeflerine daha sık ulaştığı, hem araştırmalarla hem de günlük hayattaki örneklerle görülebilir.
B
Sokak lambaları yanınca cadde altın sarısı bir ışıkla aydınlandı. Islak kaldırımlar ışığı aynalar gibi yansıtıyordu.
C
Önce biletimizi aldık, sonra perona geçtik. Tren hareket edince herkes pencerelere yöneldi.
D
Bu cihaz, enerjiyi daha verimli kullanmak için tasarlanmıştır. Kullanım kılavuzundaki adımlar izlenirse kolayca kurulabilir.
Çözüm
A seçeneğinde bir görüşe karşı çıkılıp kendi düşüncesi gerekçelerle savunulmuştur. Bu yapı tartışmacı/kanıtlayıcı anlatıma uygundur.
5. soru
TYT - Anlatım Biçimleri - Orta Test - Anlatım Biçimleri 1 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdaki parçalardan hangisinde öyküleyici anlatım ile betimleyici anlatım birlikte kullanılmıştır?
A
Köy meydanındaki çeşme, yosun tutmuş taşlarıyla eski bir masalın içinden çıkmış gibiydi. Yanına yaklaşıp avuçlarıma su aldım; serinlik yüzüme vurunca içim ferahladı.
B
Etkili iletişim için dinlemek şarttır. Karşımızdakini anlamadan verilen tepkiler, yanlış anlaşılmaları artırır.
C
Bu bölgede yazlar sıcak ve kurak geçer. Bitki örtüsü çoğunlukla bozkırdır ve yağış miktarı düşüktür.
D
Zamanı iyi yönetmek, başarıyı doğrudan etkiler. Bu nedenle yapılacaklar listesi hazırlamak faydalıdır.
Çözüm
A seçeneğinde hem mekân betimlenmiş hem de bir eylem akışı (yaklaşma, su alma) verilmiştir. Bu nedenle öyküleme ile betimleme birlikte kullanılmıştır.
6. soru
TYT - Anlatım Biçimleri - Orta Test - Anlatım Biçimleri 1 - 6
Doğru cevap: A
Aşağıdaki parçalardan hangisinde anlatım biçimi ağırlıklı olarak "betimleme"dir?
(1) Dar sokak, yağmurdan sonra parlayan taşlarıyla ışığı yansıtıyordu; duvarlardaki sarmaşıklar ıslak, ağır ve koyu yeşildi. Kapı önlerinde biriken su, ayak izlerini kısa süreliğine saklıyor, sonra yeniden ortaya çıkarıyordu.
(2) Çevre kirliliği arttıkça soluduğumuz hava kalitesizleşiyor; bu da özellikle çocuklarda solunum yolu hastalıklarını çoğaltıyor. Bu nedenle sanayi bölgelerinde filtreleme sistemlerinin zorunlu hâle getirilmesi gerekir.
(3) Dün akşam eve geç kaldım; çünkü otobüs arızalandı ve uzun süre beklemek zorunda kaldık. Beklerken de telefonumun şarjı bitti.
(4) Eskiden mahallede herkes birbirini tanırdı; şimdi aynı apartmanda oturanlar bile selamlaşmıyor. Bu değişimin temelinde şehir hayatının hızlanması var.
A
(1)
B
(2)
C
(3)
D
(4)
Çözüm
(1) numaralı parçada mekânın görünüşü, renkler ve ayrıntılarla canlandırılarak anlatılmıştır. Bu, betimleyici anlatımın temel özelliğidir.
7. soru
TYT - Anlatım Biçimleri - Orta Test - Anlatım Biçimleri 1 - 7
Doğru cevap: A
Aşağıdaki parçalardan hangisinde anlatım biçimi ağırlıklı olarak "öyküleme"dir?
A
Sabah erkenden uyandım, pencereden dışarı baktım; gökyüzü kapalıydı. Hızla hazırlandım, durağa koştum ve tam otobüs hareket ederken yetiştim. Okula vardığımda zil çalıyordu.
B
Bu roman, insanın iç dünyasını yalın bir dille ele alır. Yazar, karakterlerin duygu değişimlerini ayrıntılı biçimde işler.
C
Günümüzde kitap okuma oranının düşmesinin en önemli nedeni, ekran başında geçirilen sürenin artmasıdır. Bu yüzden ailelerin çocuklara küçük yaşta okuma alışkanlığı kazandırması gerekir.
D
İstanbul, yüzyıllar boyunca farklı kültürleri bir arada barındırmış, mimarisiyle dikkat çeken bir şehirdir. Boğaz kıyısındaki yalılar şehrin siluetini tamamlar.
Çözüm
A seçeneğinde olay akışı, zaman sıralaması ve hareket bildiren eylemler vardır. Bu özellikler öyküleyici anlatımı gösterir.
8. soru
TYT - Anlatım Biçimleri - Orta Test - Anlatım Biçimleri 2 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdaki parçalardan hangisinde anlatım biçimi ağırlıklı olarak "açıklama"dır?
A
Fotoğrafçılık, ışığın doğru kullanımıyla anlam kazanır; ışık kaynağının yönü değiştiğinde gölgeler de değişir. Bu yüzden çekim öncesi ışığın geliş açısı belirlenmelidir.
B
Kütüphanenin sessizliği insanın içine işliyordu; raflar, yılların tozunu taşıyan ciltlerle doluydu. Lambanın sarı ışığı masanın üstünde küçük bir ada gibi duruyordu.
Şehirde yeşil alanlar azalıyor; o hâlde belediyeler yeni parklar yapmak zorundadır. Aksi durumda çocuklar sağlıklı gelişemez.
Çözüm
A seçeneğinde bir konunun nasıl işlediği neden-sonuç ilişkileriyle bilgi vererek anlatılmıştır. Amaç, okuru bilgilendirmektir; bu açıklayıcı anlatımdır.
