Bu sayfada sınırlı sayıda soru ve doğru cevap gösterilir. Konu kazanımlarını ve çözüm adımlarını birlikte değerlendirebilirsin.
1. soru
AYT - Genden Proteine - Orta Test - Genden Proteine 1 - 1
Doğru cevap: A
Ökaryot bir hücrede DNA’daki bir genin işlevsel proteine dönüşme sürecinde aşağıdakilerden hangisi yalnızca ökaryotlarda görülür?
A
mRNA’nın 5' ucuna kap (cap) eklenmesi
B
Transkripsiyonun DNA kalıbı üzerinden gerçekleşmesi
C
mRNA’daki kodonların ribozomda okunması
D
tRNA’nın amino asit taşıması
Çözüm
Ökaryotlarda pre-mRNA işlenirken 5' cap eklenir (ayrıca poli-A kuyruğu ve intron çıkarılması). Transkripsiyon, translasyon ve tRNA’nın amino asit taşıması hem prokaryot hem ökaryotlarda görülür.
2. soru
AYT - Genden Proteine - Orta Test - Genden Proteine 1 - 2
Doğru cevap: B
Bir mRNA dizisi 5'–AUG UUU GGC UAA–3' şeklindedir. Bu mRNA’dan sentezlenecek polipeptitte kaç amino asit bulunur?
A
2
B
3
C
4
D
5
Çözüm
AUG başlangıç kodonudur ve amino asit dizisini başlatır. UAA dur kodonudur, amino asit kodlamaz. Bu nedenle AUG, UUU ve GGC toplam 3 amino asit oluşturur.
3. soru
AYT - Genden Proteine - Orta Test - Genden Proteine 1 - 3
Doğru cevap: A
Bir genin kodlayıcı (anlamlı) DNA zincirinde 5'–ATG TTT GGC TAA–3' dizisi bulunuyor. Buna göre oluşacak mRNA dizisi aşağıdakilerden hangisidir?
A
5'–AUG UUU GGC UAA–3'
B
5'–UAC AAA CCG AUU–3'
C
5'–AUG AAA CCG UAA–3'
D
5'–TAC AAA CCG ATT–3'
Çözüm
mRNA dizisi kodlayıcı DNA zinciri ile aynı sıradadır; sadece T yerine U bulunur. Bu nedenle 5'–AUG UUU GGC UAA–3' olur.
4. soru
AYT - Genden Proteine - Orta Test - Genden Proteine 1 - 4
Doğru cevap: A
Bir hücrede DNA’da bir baz değişimi sonucu oluşan mRNA kodonu GAA’dan GAG’a dönüşüyor. Her iki kodon da glutamik asidi kodladığına göre bu mutasyonun adı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Sessiz (eş anlamlı) mutasyon
B
Anlamsız (nonsense) mutasyon
C
Çerçeve kayması (frameshift) mutasyonu
D
Missense (yanlış anlamlı) mutasyon
Çözüm
Amino asit değişmiyorsa mutasyon sessiz (eş anlamlı) mutasyondur. Kodon değişse bile genetik kodun eşlenikliği nedeniyle protein aynı kalır.
5. soru
AYT - Genden Proteine - Orta Test - Genden Proteine 1 - 5
Doğru cevap: B
Translasyon sırasında ribozomun A bölgesine gelen tRNA’nın temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
A
mRNA’yı sentezlemek
B
Uygun antikodonla mRNA kodonuna bağlanıp amino asit getirmek
C
Peptit bağını koparmak
D
DNA’yı açarak transkripsiyonu başlatmak
Çözüm
A bölgesine uygun antikodona sahip tRNA gelir ve mRNA’daki kodonla eşleşir. Böylece doğru amino asit ribozoma taşınır ve polipeptit uzar.
6. soru
AYT - Genden Proteine - Orta Test - Genden Proteine 2 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi ökaryot hücrelerde DNA’dan olgun mRNA oluşumu sırasında gerçekleşen işlemlerden biridir?
Ribozomun büyük ve küçük alt birimlerinin birleşmesi
C
Aminoasitlerin tRNA’ya bağlanması
D
Polipeptit zincirinin katlanarak üç boyutlu yapı kazanması
Çözüm
Ökaryotlarda pre-mRNA, intronların çıkarılması ve eksonların birleştirilmesiyle olgun mRNA’ya dönüştürülür. Diğer seçenekler translasyon veya protein işlenmesi basamaklarıdır.
7. soru
AYT - Genden Proteine - Orta Test - Genden Proteine 2 - 2
Doğru cevap: A
Bir genin kodlayan DNA zincirinde (coding strand) yer alan dizilim 5'–ATG GAA TTT–3' ise, bu gene ait mRNA’nın 5'→3' yönündeki dizilimi aşağıdakilerden hangisidir? (Boşluklar kodonları ayırmak içindir.)
A
5'–AUG GAA UUU–3'
B
5'–UAC CUU AAA–3'
C
5'–AUG CUU AAA–3'
D
5'–TAC CTT AAA–3'
Çözüm
mRNA dizilimi, kodlayan DNA zinciriyle aynı sırayı taşır; yalnızca T yerine U bulunur. Bu nedenle 5'–AUG GAA UUU–3' olur.
8. soru
AYT - Genden Proteine - Orta Test - Genden Proteine 2 - 3
Doğru cevap: A
Translasyonun başlatılmasında görev alan başlangıç kodonu ve buna karşılık gelen tRNA antikodonu aşağıdakilerden hangisidir?
A
Başlangıç kodonu: AUG — Antikodon: UAC
B
Başlangıç kodonu: UAA — Antikodon: AUU
C
Başlangıç kodonu: GUG — Antikodon: UAC
D
Başlangıç kodonu: AUG — Antikodon: AUG
Çözüm
Başlangıç kodonu AUG’dir ve buna tamamlayıcı antikodon UAC taşıyan tRNA bağlanır. UAA ise dur (stop) kodonudur.
