Din felsefesi, dinin temel iddialarını (Tanrı, vahiy, mucize, ibadet, ahiret vb.) ve bu iddiaların anlamını, doğruluk koşullarını ve akılla savunulup savunulamayacağını tartışır.

• “Tanrı’nın varlığı akılla temellendirilebilir mi?”
• “Kötülük varken her şeye gücü yeten ve iyi bir Tanrı mümkün mü?”
• “Din dili (Tanrı ‘iyi’dir) ne anlama gelir?”
• “Mucize nedir? Doğa yasalarıyla ilişkisi nasıldır?”

Din için tek bir “evrensel” tanım yapmak zordur; çünkü dinler çok çeşitlidir. Yine de çoğu tanımda şu unsurlar bulunur:

• İnanç: Aşkın bir varlık/düzen/amaç anlayışı
• Ritüel (ibadet): Dua, tören, semboller
• Ahlak ve yaşam biçimi: Doğru-yanlış ölçütleri
• Topluluk: Paylaşılan gelenek ve kurumlar

Vahiy, dinî gelenekte Tanrı’nın/ilahi olanın insanlara bildirimde bulunmasıdır. Felsefi sorular:

• Vahyin doğruluğu nasıl anlaşılır?
• Vahiy ile akıl çatışırsa ne yapılır?
• Metin yorumları (tevil) hangi ölçütlere dayanır?

Akıl, argüman kurma ve eleştiri yapma kapasitesidir. Din felsefesi, Tanrı ve din hakkında mantıksal olarak düzenlenmiş gerekçeler arar.

Dinî deneyim, kişinin “kutsal” olarak yorumladığı yaşantılardır. Felsefi tartışma:

• Deneyim öznel olsa da “gerekçe” olabilir mi?
• Farklı dinlerin farklı deneyimleri çelişiyorsa ne olacak?
• Psikolojik açıklama, deneyimin “anlamını” tamamen bitirir mi?

Gelenek, yorum birikimi ve kurumları içerir. Güçlü yanı: süreklilik ve ortak dil; zayıf yanı: otoriteye kör bağlılık riski.

Teizm: Tanrı kişisel, aşkın ve evrenle ilişkilidir; evreni yaratır ve sürdürür. Geleneksel tek Tanrılı dinlerde baskındır.

Deizm: Tanrı evreni yaratır; fakat sonrasında müdahale etmez. Bu yüzden mucize/vahiy gibi müdahale fikirlerine mesafelidir.

• Panteizm: Tanrı = evren/doğa (Tanrı doğanın kendisidir).
• Panenteizm: Evren Tanrı’nın içindedir; fakat Tanrı evrenden fazladır.

“Her şeye gücü yetmek” ifadesi, mantıksal olarak imkânsız olanı içerir mi? Klasik örnek: “Tanrı kaldıramayacağı taş yaratabilir mi?”

Eğer Tanrı geleceği kesin biliyorsa insan özgür müdür? Bu tartışma “kader–özgürlük” problemine bağlanır.

• Determinist okuma: Biliniyorsa zorunludur.
• Uyumcu okuma: Bilgi, zorlamaz; sadece “olanı” bilir.

Felsefede birçok tartışma, kesin ispat yerine en iyi açıklama arayışıdır.

• Evren vardır.
• Var olanın bir açıklaması/ nedeni olmalıdır.
• Sonsuz geriye gidiş problemli görünür.
• O hâlde “ilk neden” veya “zorunlu varlık” gerekir.

Kozmolojik argüman = evrenden hareket (a posteriori) + nedensellik/açıklama ilkesi + ilk neden/ zorunlu varlık sonucuna yönelme.

Evrendeki fiziksel sabitlerin yaşam için uygun “dar aralıkta” olması, bazı düşünürlere göre “ince ayar” göstergesidir.

Klasik biçimde “saat–saatçi” benzetmesi yapılır: Karmaşık düzen bir “tasarımcı”yı akla getirir.

• “Olasılık”, “en iyi açıklama”, “alternatif hipotez” kavramlarını kullan.
• Argümanı “kesin ispat” gibi sunma; “gerekçe sağlar” de.

Ontolojik argüman, “Tanrı” kavramını “en mükemmel varlık” gibi tanımlayıp, “var olmanın” da bir mükemmellik olduğu fikrini kullanır.

Yaygın eleştiri: “Bir şeyi tanıma ‘var’ özelliği eklemek, onu gerçek kılmaz.”

• Nesnel (kişiden bağımsız) ahlaki değerler var mı?
• Varsa bunların “temeli” nedir?
• Tanrı, ahlaki düzenin kaynağı olabilir mi?

Ahlak argümanını anlatırken hem savunmayı hem eleştiriyi ver: “Tanrı ahlaki zemini güçlendirir” iddiası + “ikilem” eleştirisi.