TYT Felsefe Sanat Felsefesi 9. test çöz

Evrenin bir ilk nedeni olmalıdır; bu ilk neden Tanrı’dır.

Doğadaki düzen ve amaçlılık, bilinçli bir tasarımcıyı gerektirir.

Tanrı, kendisinden daha mükemmeli düşünülemeyen varlıktır; yalnız zihinde varsa, gerçekte de var olmalıdır.

Ahlaki yasayı zorunlu kılan en yüksek iyi, Tanrı’nın varlığını gerektirir.

Hume — Mucizeler, tanıklıkla kesin olarak doğrulanabilir ve aklen zorunludur.

Kant — Tanrı’nın varlığı teorik akılla kanıtlanabilir; pratik akıl buna ihtiyaç duymaz.

Swinburne — Tanrı hipotezi, açıklama gücü bakımından olasılıksal olarak savunulabilir.

Descartes — Tanrı’nın varlığı yalnız duyusal deneyimle temellendirilebilir.

Kötülüklerin varlığı, Tanrı’nın varlığını olasılıksal olarak zayıflatır; fakat mantıksal çelişki doğurmaz.

Her kötülüğün zorunlu olarak daha büyük bir iyiliğe hizmet ettiği gösterilebildiği için problem tamamen çözülmüştür.

Her şeye gücü yeten, her şeyi bilen ve mutlak iyi bir Tanrı ile kötülüğün varlığı birlikte düşünüldüğünde mantıksal bir tutarsızlık ortaya çıkar.

Kötülük, yalnızca dilsel bir yanılsamadır; gerçeklikte karşılığı yoktur.

Dini önermeler, yalnızca içsel sezgiyle kavranabildiği için doğrulanamaz; bu yüzden tümü zorunlu olarak yanlıştır.

Bir önerme, ilkece deneyimle doğrulanabilir ya da yanlışlanabilir değilse bilişsel anlam taşımaz; bu nedenle birçok metafizik/dini ifade anlamsız sayılır.

Dini önermeler, matematiksel önermeler gibi analitik olduğundan doğrulanmaya ihtiyaç duymaz.

Dini önermeler, tarihsel belgeyle doğrulanabildiği için bilimsel önermelerle aynı statüdedir.

Deizm, Tanrı’yı evrenle özdeş sayar; teizm ise Tanrı’yı kişisel olmayan bir ilke olarak görür.

Deizm, Tanrı’nın evreni yarattıktan sonra vahiy ve mucize gibi özel müdahalelerle ilişki kurmadığını savunur; teizm Tanrı’nın evrenle etkin ilişki içinde olabileceğini kabul eder.

Deizm, Tanrı’nın varlığını akılla imkânsız görür; teizm Tanrı’nın varlığını yalnız imanla mümkün görür.

Deizm, çoktanrıcılığı; teizm ise tanrısızlığı savunur.