LGS Fen Basit Makineler Konu Özeti

Basit makinelerin amacını doğru kur

Basit makineler kuvvetten kazanç sağlayabilir, iş yapma kolaylığı sunabilir veya kuvvetin yönünü değiştirebilir; fakat yapılan işten kazanç sağlamaz. LGS Fen sorularında bu temel ilke sık kullanılır.

Bir düzeneği incelerken önce hangi makine türü olduğunu, sonra kuvvet kolu, yük kolu, yol ve kuvvet ilişkisini belirle. Bu sıra soru yorumunu kolaylaştırır.

• Kuvvetten kazanç
• Yoldan kayıp
• Kuvvetin yönünü değiştirme
• İşten kazanç olmaması

Kaldıraçlarda kol uzunluklarını oku

Kaldıraç sorularında destek noktası, yük ve kuvvetin konumu belirleyicidir. Kuvvet kolu uzadıkça uygulanması gereken kuvvet azalır.

Soruda şekil verilmişse önce destek noktasını işaretle. Ardından yük kolu ve kuvvet kolunu karşılaştır. Ezberden önce şekli doğru okumak gerekir.

Makaralarda ip sayısına dikkat et

Sabit makara çoğunlukla kuvvetin yönünü değiştirir; hareketli makara kuvvetten kazanç sağlayabilir. Palanga düzeneklerinde yükü taşıyan ip sayısı kuvvet hesabında önemlidir.

Ancak her ip parçasını saymak doğru değildir; yükü gerçekten taşıyan ipleri dikkate almak gerekir. LGS soruları bu ayrımı çeldirici olarak kullanabilir.

Eğik düzlemde yol-kuvvet ilişkisini bağla

Eğik düzlemde yol uzadıkça gerekli kuvvet azalır. Yükseklik aynı kalırken düzlemin boyu artırılırsa kuvvetten kazanç artar ama alınan yol da artar.

Sorularda eğim, yükseklik ve uzunluk birlikte verildiğinde önce hangi değişkenin sabit kaldığını belirle. Böylece seçeneklerdeki yorumları daha hızlı elemiş olursun.

• Yükseklik sabit mi?
• Düzlem uzunluğu değişiyor mu?
• Eğim artıyor mu azalıyor mu?
• Kuvvet hangi yönde uygulanıyor?

Düzenek sorularını tabloyla çöz

Basit makinelerde karma düzenek soruları zor görünebilir. Her parça için makine türünü ve sağladığı etkiyi tabloya yazmak soruyu sadeleştirir.

Yanlış yaptığın sorularda hangi ilkeyi karıştırdığını not et: kuvvet kazancı, yol ilişkisi, yön değiştirme veya iş prensibi. Bu analiz sonraki testlerde benzer hataları azaltır.