Bitkiler çoğunlukla fotosentez yapan ökaryot canlılardır. Kloroplast taşırlar ve hücre duvarları selüloz içerir. Ekosistemlerde üretici rolü üstlenirler.

• Fotosentez: Işık enerjisini kimyasal enerjiye çevirir.
• Depo maddesi: Genellikle nişasta.
• Yapısal destek: Selüloz ve bazı gruplarda lignin.
• Doku ve organlaşma: Kök, gövde, yaprak; iletim demetleri gelişebilir.

Doku bilgisi, özellikle bitkiler arası karşılaştırmalarda işe yarar.

Tohumsuz bitkilerde üreme çoğunlukla sporla gerçekleşir ve su, döllenme için önemlidir.

Tohum, karasal ortamda embriyoyu koruyarak yayılışı kolaylaştırır. Tohumlu bitkiler iki ana gruptur.

Hayvanlar ökaryottur, çoğunlukla çok hücrelidir ve heterotrof beslenir. Sinir ve kas dokusu gelişmiş olduğundan hareket ve davranış çeşitliliği fazladır.

• Hücre duvarı yoktur; depo maddesi çoğunlukla glikojendir.
• Embriyonik gelişim önemli sınıflandırma ipuçları verir.
• Çoğu grup eşeyli ürer; gelişim basamakları farklılık gösterir.

Hayvanlar arasında temel plan farklarını anlamak için bu üç kavramı netleştir.

Omurgasızların bazı grupları organizasyon açısından oldukça basittir; buna rağmen ekolojik olarak önemlidir.

Solucan benzeri gruplar, organ sistemleri açısından önemli bir geçiş basamağıdır.

Bazı omurgasız gruplar, tür sayısı ve adaptasyon çeşitliliği açısından çok başarılıdır.

Echinodermata, embriyolojik açıdan omurgalılara yakın özellikler taşır ve denizlerde yaşar.

• Erginlerde genellikle radyal simetri; larvada bilateral simetri.
• Su damar sistemi ile hareket ve beslenme.
• Örnek: denizyıldızı, denizkestanesi.

Omurgalılar (Chordata içinde Vertebrata), iç iskelet, omurga ve gelişmiş organ sistemleriyle tanınır. Sınıflandırmada dolaşım, solunum ve üreme özellikleri öne çıkar.

Aşağıdaki karşılaştırma, AYT’de omurgalı gruplarını hızla ayırt etmen için tasarlanmıştır.

Adaptasyon, bir canlının yaşadığı çevrede hayatta kalma ve üreme başarısını artıran kalıtsal özelliklerdir. Birey adaptasyon gösterir; ancak adaptasyonların yaygınlaşması popülasyon düzeyinde gerçekleşir.

Doğal seçilim, çevre koşullarına göre bazı fenotiplerin daha avantajlı hale gelmesiyle popülasyonun gen frekanslarının değişmesidir.

Biyoçeşitlilik, yalnız tür sayısı değildir; genetik ve ekosistem çeşitliliğini de içerir. Yüksek biyoçeşitlilik, ekosistemlerin değişimlere karşı dayanıklılığını artırabilir.

Canlılar dünyası, insan yaşamını da destekleyen hizmetler üretir. Bu hizmetleri kategorilere ayırmak, konunun önemini netleştirir.

• Üretim: Gıda, odun, ilaç hammaddeleri.
• Düzenleme: Tozlaşma, su döngüsü, iklim düzenleme, hastalık baskılama.
• Destek: Toprak oluşumu, besin döngüleri, birincil üretim.
• Kültürel: Rekreasyon, estetik, eğitim ve bilim.

İnsan faaliyetleri, habitatları hızlı biçimde değiştirerek türlerin uyum sınırlarını zorlayabilir. Bu etki tek bir faktörle sınırlı değildir; genellikle birden çok baskı birlikte çalışır.

• Habitat kaybı ve parçalanma: Orman tahribatı, kentleşme, tarım alanlarının genişlemesi.
• İklim değişikliği: Yağış/ısı rejimindeki kaymalar; göç ve üreme zamanlamasında bozulma.
• Kirlilik: Pestisitler, plastikler, ağır metaller.
• Aşırı avlanma: Popülasyonların yenilenme hızını aşan tüketim.
• İstilacı türler: Yeni ortamda hızla yayılıp yerli türleri baskılayabilir.

Koruma biyolojisi, tür ve habitatları sürdürülebilir biçimde korumayı hedefler. Yaklaşımlar iki ana başlıkta toplanır:

Modern sınıflandırmada ideal grup monofiletik gruptur: ortak ata ve onun tüm torunlarını içerir. Bazı geleneksel gruplar ise filogenetik açıdan sorunlu olabilir.

DNA ve protein dizileri, akrabalığı ölçmek için güçlü veriler sağlar. Dizilerdeki benzerlik arttıkça, genellikle ortak atanın daha yakın olduğu düşünülür; ancak yorum her zaman tek gene dayanmaz.

• DNA barkodlama: Tür tanımlamada kısa standart diziler kullanılır.
• rRNA genleri: Evrimsel karşılaştırmada sık kullanılan bölgelerden biridir.
• Moleküler saat: Bazı gen bölgelerinde mutasyon birikim hızından zaman tahmini yapılabilir (yaklaşık).