1. bölüm
Bitki Biyolojisi 11.sayfa
Lise • TYT • AYT
Bitki Biyolojisi
11. Sayfa • Su Taşınımı ve Transpirasyon
KohezyonAdezyonGerilimTranspirasyon
Kohezyon–Gerilim Teorisi
- Yaprakta buharlaşma gerilim oluşturur; su kökten yaprağa çekilir.
- Kohezyon su sütununu, adezyon ksileme tutunmayı güçlendirir.
- Kavitasyon riski kuraklıkta artar; stoma kapanması riski azaltabilir.
Su Potansiyeli (İleri)
Su, yüksek potansiyelden düşük potansiyele hareket etme eğilimindedir.
Lise • TYT • AYT • Bitki Biyolojisi
Sayfa 11/20
2. bölüm
Bitki Biyolojisi 12.sayfa
Lise • TYT • AYT
Bitki Biyolojisi
12. Sayfa • Mineral Beslenme ve Eksiklik Belirtileri
NPKFeMg
Makro Elementler
- Azot: protein/DNA; eksiklikte yaşlı yapraklarda sararma.
- Fosfor: ATP/DNA; büyüme geriliği, morarma.
- Potasyum: stoma/enzimler; kenarlarda yanıklık.
Mikro Elementler
- Demir: genç yapraklarda kloroz.
- Magnezyum: klorofil; yaşlı yapraklarda damar arası kloroz.
- Çeşitli mikro elementler enzim kofaktörü olarak görev yapar.
Lise • TYT • AYT • Bitki Biyolojisi
Sayfa 12/20
3. bölüm
Bitki Biyolojisi 13.sayfa
Lise • TYT • AYT
Bitki Biyolojisi
13. Sayfa • Floem Taşınımı: Kaynak–Havuz
SakkarozBasınç akışıYüklemeBoşaltma
Basınç Akışı Modeli
- Kaynakta sakkaroz yüklenir → su girer → basınç artar.
- Çözeltinin havuza doğru akışı basınç farkıyla olur.
- Havuzda boşaltma → su çıkar → basınç azalır.
Soru Yakalama
Floem taşınımı aynı anda farklı borularda farklı yönlerde olabilir; önemli olan kaynak–havuz ilişkisidir.
Lise • TYT • AYT • Bitki Biyolojisi
Sayfa 13/20
4. bölüm
Bitki Biyolojisi 14.sayfa
Lise • TYT • AYT
Bitki Biyolojisi
14. Sayfa • Bitki Hormonları I
OksinGiberellinSitokininApikal dominans
Oksin
- Sürgün ucunda; hücre uzaması, fototropizma.
- Apikal dominans ile yan tomurcukları baskılayabilir.
Giberellin
- Boy uzaması ve çimlenmede rol.
- Tohumda nişastanın parçalanmasını hızlandıran enzimleri uyarabilir.
Sitokinin
- Hücre bölünmesi; yan tomurcuk gelişimini destekleyebilir.
- Oksin–sitokinin dengesi doku kültüründe kök/sürgün kararını etkiler.
Lise • TYT • AYT • Bitki Biyolojisi
Sayfa 14/20
5. bölüm
Bitki Biyolojisi 15.sayfa
Lise • TYT • AYT
Bitki Biyolojisi
15. Sayfa • Bitki Hormonları II
ABAEtilenStresOlgunlaşma
ABA
- Kuraklıkta artar; stomaların kapanmasını destekler.
- Tohum dormansisinde rol oynar.
Etilen
- Meyve olgunlaşması ve yaşlanma süreçlerinde etkili.
- Yaralanma ve mekanik streste artabilir.
İleri Not
Brassinosteroidler büyüme ve damar gelişiminde rol alabilir; bazı sorularda ‘büyüme düzenleyiciler’ içinde geçer.
Lise • TYT • AYT • Bitki Biyolojisi
Sayfa 15/20
6. bölüm
Bitki Biyolojisi 16.sayfa
Lise • TYT • AYT
Bitki Biyolojisi
16. Sayfa • Tropizmalar ve Nasti Hareketleri
FototropizmaGravitropizmaTigmotropizmaNasti
Tropizma
- Uyarının yönüne bağlı büyüme hareketidir.
- Oksin dağılımı çoğu tropizmada anahtar role sahiptir.
Nasti
- Uyarının yönünden bağımsız; genelde turgor değişimiyle hızlı hareket.
- Örnek: küstüm otu yapraklarının kapanması.
Lise • TYT • AYT • Bitki Biyolojisi
Sayfa 16/20
7. bölüm
Bitki Biyolojisi 17.sayfa
Lise • TYT • AYT
Bitki Biyolojisi
17. Sayfa • Çiçekli Bitkilerde Üreme ve Çift Döllenme
Çiçek yapısıTozlaşmaPolen tüpüEndosperm
Çiçeğin Temel Kısımları
- Çanak ve taç yapraklar (koruma/çekicilik)
- Erkek organ: başçık (polen) + sapçık
- Dişi organ: tepecik + boyuncuk + yumurtalık
Çift Döllenme
- Sperm + yumurta → zigot (2n)
- Sperm + kutup çekirdekleri → endosperm (çoğunlukla 3n)
- Endosperm embriyoyu besler.
Lise • TYT • AYT • Bitki Biyolojisi
Sayfa 17/20
8. bölüm
Bitki Biyolojisi 18.sayfa
Lise • TYT • AYT
Bitki Biyolojisi
18. Sayfa • Tohum, Dormansi ve Çimlenme
EmbriyoTohum kabuğuDormansiÇimlenme
Tohumun Yapısı
- Embriyo + besin doku (endosperm/kotiledon) + tohum kabuğu.
- Tohum kabuğu su-gaz girişini etkileyebilir; dormanside kritik olabilir.
Çimlenme Koşulları
- Su, oksijen ve uygun sıcaklık temel koşullardır.
- Bazı türlerde ışık da bir ‘tetik’ olabilir.
Lise • TYT • AYT • Bitki Biyolojisi
Sayfa 18/20
9. bölüm
Bitki Biyolojisi 19.sayfa
Lise • TYT • AYT
Bitki Biyolojisi
19. Sayfa • Stres ve Savunma: Kuraklık–Tuz–Patojen
ABAİyon dengesiSalisilik asitJasmonat/Etilen
Kuraklık ve Tuz Stresi
- Kuraklıkta ABA artışı stomaları kapatır; su kaybı azalır ama CO₂ alımı sınırlanabilir.
- Tuzda osmotik baskı artar; Na⁺ toksisitesi ve iyon dengesizliği gelişebilir.
- Prolin gibi osmoprotektanlar dengeye yardımcı olabilir.
Patojenlere Karşı Savunma
- Hücre reseptörleri patojen işaretlerini tanıyabilir (PAMP).
- Salisilik asit daha çok biyotroflara; jasmonat/etilen otçul ve nekrotroflara karşı tepkilerde öne çıkar.
- Fitokimyasallar (alkaloid, fenolik, terpen) savunmaya katkı verir.
Lise • TYT • AYT • Bitki Biyolojisi
Sayfa 19/20
10. bölüm
Bitki Biyolojisi 20.sayfa
Lise • TYT • AYT
Bitki Biyolojisi
20. Sayfa • Zor Seviye: Sınırlayıcı Faktör + Enzim Kinetiği + Soru Stratejisi
Grafik yorumDoygunlukSınırlayıcı faktörKinetik
Sınırlayıcı Faktör Mantığı
Bir süreçte hızın artmamasının nedeni, o anda en kısıtlayıcı faktörün değişmemesidir. Işık doygunsa ışığı artırmak işe yaramaz; CO₂ veya sıcaklık sınırlayıcı olabilir.
Enzim Doygunluğu (Model)
Enzim reaksiyonlarında substrat arttıkça hız doygunluğa yaklaşır. Basit bir ifadeyle:
AYT Karma Sorular İçin 4 Adım
- Ana süreci belirle (fotosentez/solunum/taşınım/hormon/üreme).
- Yer–yapı eşleştir (tilakoit–stroma; ksilem–floem; stoma–bekçi hücresi).
- Sınırlayıcı etkeni yakala (ışık, CO₂, su, sıcaklık).
- Çeldiricileri ayıkla (floem tek yön, bitkide solunum yok vb.).
Lise • TYT • AYT • Bitki Biyolojisi
Sayfa 20/20